જનીન એટલે શું? તેની રચના અને કાર્ય સમજાવો.

(N/A) જનીન એ આનુવંશિકતાનો કાર્યાત્મક એકમ છે. તે $DNA$ નો એક ખંડ છે જે પોલિપેપ્ટાઇડ માટે સંકેતન કરે છે.
$1$. જનીનને એવા $DNA$ અનુક્રમ તરીકે પણ વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે $t-RNA$ કે $r-RNA$ અણુઓ માટે સંકેતન કરે છે.
$2$. પ્રત્યાંકન એકમમાં રહેલો $DNA$ નો એ ભાગ જે પોલિપેપ્ટાઇડનું સંશ્લેષણ કરે છે તેને સિસ્ટ્રોન કહે છે. સુકોષકેન્દ્રીઓમાં જનીનો મોનોસિસ્ટ્રોનિક હોય છે,જ્યારે આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં તે પોલિસિસ્ટ્રોનિક હોઈ શકે છે.
$3$. સુકોષકેન્દ્રી જનીનો 'વિભાજિત જનીનો' (split genes) છે,જેમાં કોડિંગ અનુક્રમો વિક્ષેપિત હોય છે. અભિવ્યક્ત થતા અનુક્રમોને એક્સોન (exons) કહે છે.
$4$. એક્સોન પરિપક્વ અથવા પ્રક્રિયા પામેલ $RNA$ માં જોવા મળે છે અને તે ઇન્ટ્રોન (introns) દ્વારા વિક્ષેપિત હોય છે. ઇન્ટ્રોન પરિપક્વ $RNA$ માં જોવા મળતા નથી.
$5$. લક્ષણોની આનુવંશિકતા જનીનના પ્રમોટર અને નિયામક અનુક્રમો દ્વારા પણ અસર પામે છે. નિયામક અનુક્રમો કોઈ પણ $RNA$ કે પ્રોટીન માટે સંકેતન કરતા નથી,પરંતુ તે બંધારણીય જનીનોની અભિવ્યક્તિનું નિયંત્રણ કરે છે.