બાયોટેકનોલોજીના સંદર્ભમાં નીચેના શબ્દો સમજાવો:
$(a)$ $PCR$
$(b)$ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ અને $DNA$
$(c)$ કાઇટિનેઝ

(N/A) $PCR$ - પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન (in vitro પદ્ધતિ) એ એક મોલેક્યુલર બાયોલોજીકલ ટેકનિક છે,જેનો ઉપયોગ $DNA$ ના એક નાના ટુકડા અથવા તેની થોડી નકલોને ટૂંકા સમયમાં (આશરે $2$ કલાક) લાખો નકલોમાં એન્ઝાઈમેટિક રીતે વિસ્તૃત (amplify) કરવા માટે થાય છે.
$PCR$ ના $3$ તબક્કાઓ છે:
$(i)$ ડિનેચરશન ($96\,^{\circ}C$ પર): ઈચ્છિત ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ ને સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ $(ssDNA)$ માં અલગ કરવું.
$(ii)$ એનિલિંગ ($55-65\,^{\circ}C$ પર): પ્રાઈમર્સનું $ssDNA$ ટેમ્પલેટ સાથે જોડાણ.
$(iii)$ એક્સટેન્શન ($72\,^{\circ}C$ પર): $Thermus$ $aquaticus$ બેક્ટેરિયામાંથી મેળવેલ Taq $DNA$ પોલિમરેઝ દ્વારા નવા $DNA$ સ્ટ્રેન્ડનું સંશ્લેષણ.
ઉપયોગ: ઈચ્છિત જનીનનું એમ્પ્લીફિકેશન અથવા જનીન ક્લોનિંગ.
$(b)$ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ અને $DNA$ - રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ એ એન્ઝાઇમ્સનો એક સમૂહ છે જેનો ઉપયોગ $DNA$ ના તંતુઓને કાપવા માટે થાય છે. દરેક એન્ઝાઇમ એક ચોક્કસ બેઝ સિક્વન્સને ઓળખે છે જેને રેકગ્નિશન સાઇટ અથવા રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ કહેવામાં આવે છે.
$(i)$ તેઓ વિદેશી $DNA$ ને કોષમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે અને તેને ચોક્કસ સાઇટ્સ પર પાચન કરે છે. આ સાઇટ્સ સામાન્ય રીતે પેલિન્ડ્રોમિક હોય છે.
$(ii)$ તેઓ એન્ડોન્યુક્લિએઝ અને એક્સોન્યુક્લિએઝ બંને પ્રકારના હોય છે.
$(iii)$ તેઓ ઘણીવાર ચીકણા છેડા (sticky ends) ઉત્પન્ન કરે છે. રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ એ બેક્ટેરિયા દ્વારા વાયરલ હુમલા સામે રક્ષણ મેળવવા માટે વિકસિત થયેલી સંરક્ષણ પદ્ધતિ માનવામાં આવે છે.
$(c)$ કાઇટિનેઝ - કાઇટિનેઝ એ એક હાઇડ્રોલિટીક એન્ઝાઇમ છે જે કાઇટિનમાં રહેલા ગ્લાયકોસિડિક બંધોને તોડે છે. તેનો ઉપયોગ ફૂગના કોષની કોષદીવાલ તોડવા માટે થાય છે જેથી $DNA$ અથવા અન્ય કોષીય ઘટકોનું નિષ્કર્ષણ સરળ બને.