સહસંયોજક અથવા જાળીદાર ઘન પદાર્થો પર નોંધ લખો.

(N/A) - આ પ્રકારના ઘન પદાર્થોને બૃહદ (giant) અણુઓ પણ કહેવાય છે. જેમાં પરમાણુઓ વચ્ચે સહસંયોજક બંધ આવેલો હોય છે.
- આ બંધ પ્રબળ અને દિશામય (directional) હોય છે,તેથી પરમાણુઓ તેમના સ્થાનમાં ખૂબ પ્રબળતાથી જકડાયેલા રહે છે.
- આ પ્રકારના ઘન પદાર્થો સખત અને બરડ હોય છે. તેમને ખૂબ જ ઊંચા ગલનબિંદુ હોય છે અને ગલન પામતા પહેલા તે વિઘટન પણ પામી શકે છે.
- તેઓ વીજરોધક છે અને વિદ્યુતનું વહન કરતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે હીરો (diamond) અને સિલિકૉન કાર્બાઈડ $(SiC)$.
- ગ્રેફાઇટ અપવાદ છે; તે પોચું છે અને વિદ્યુતનું સુવાહક છે.
- ગ્રેફાઇટમાં પ્રત્યેક કાર્બન પરમાણુ તે જ સ્તરમાં ત્રણ પડોશી કાર્બન પરમાણુ સાથે સહસંયોજક રીતે બંધિત હોય છે,જેથી ચોથો સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન સ્તરોની વચ્ચે મુક્ત રીતે ફરી શકે છે,જે ગ્રેફાઇટને વિદ્યુતનો સુવાહક બનાવે છે.
- ગ્રેફાઇટમાં જુદા જુદા સ્તરો એકબીજા પર સરકી શકતા હોવાથી તે પોચું ઘન છે અને સારું ઘન ઊંજણ (lubricant) તરીકે કાર્ય કરે છે.