"વાસ્તવિક વાયુઓ બોઈલનો નિયમ,ચાર્લ્સનો નિયમ અને એવોગેડ્રોનો નિયમ બધી જ પરિસ્થિતિમાં સંપૂર્ણપણે અનુસરતા નથી." સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) બોઈલના નિયમ મુજબ $pV$ વિરુદ્ધ $p$ ના આલેખ દ્વારા સમજૂતી: સૈદ્ધાંતિક રીતે $pV = nRT$ છે. જો આપણે અચળ તાપમાને $(T)$ $pV$ વિરુદ્ધ $p$ નો આલેખ દોરીએ,તો આપણને $X$-અક્ષને સમાંતર સીધી રેખા મળવી જોઈએ કારણ કે બોઈલના નિયમ મુજબ આદર્શ વાયુ માટે $pV$ અચળ રહે છે.
વાસ્તવિકતામાં,$pV$ વિરુદ્ધ $p$ નો આલેખ સીધી રેખા નથી. અચળ તાપમાને વાસ્તવિક વાયુઓ માટેના પ્રાયોગિક ડેટા આદર્શ વર્તણૂકથી નોંધપાત્ર વિચલન દર્શાવે છે.
આલેખ પ્રકાર-$1$: $H_2$ અને $He$ જેવા વાયુઓ માટે,દબાણ $(p)$ વધવાની સાથે $pV$ નું મૂલ્ય સતત વધે છે.
આલેખ પ્રકાર-$2$: $CO$ અને $CH_4$ જેવા વાસ્તવિક વાયુઓ માટે,વક્ર પહેલા આદર્શ વર્તણૂકથી ઋણ વિચલન દર્શાવે છે,એટલે કે દબાણ વધવાની સાથે $pV$ ના મૂલ્યો ઘટે છે.
- વાયુના સ્વભાવ મુજબ $pV$ ના મૂલ્યો એક લઘુત્તમ મૂલ્ય સુધી પહોંચે છે (મહત્તમ ઋણ વિચલન). આ બિંદુ પછી,દબાણ વધારવાથી $pV$ નું મૂલ્ય વધે છે અને તે આદર્શ વાયુની રેખાને છેદે છે જ્યાં વિચલન શૂન્ય થાય છે.
- ત્યારબાદ દબાણ વધારતા સતત ધન વિચલન જોવા મળે છે.
આમ,તે સાબિત થાય છે કે "વાસ્તવિક વાયુઓ બધી જ પરિસ્થિતિમાં આદર્શ વાયુ સમીકરણનું સંપૂર્ણ પાલન કરતા નથી."

Explore More

Similar Questions

આદર્શ વાયુ દ્વારા લાગુ પડતા દબાણ $(P_{ideal})$ અને અવલોકિત દબાણ $(P_{real})$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$P_{ideal} = P_{real} + \frac{an^2}{V^2}$
$(i)$ જો દબાણ $N \ m^{-2}$ માં,મોલની સંખ્યા $mol$ માં અને કદ $m^3$ માં લેવામાં આવે,તો $a$ નો એકમ ગણો.
$(ii)$ જ્યારે દબાણ વાતાવરણ $(atm)$ માં અને કદ $dm^3$ માં હોય ત્યારે $a$ નો એકમ શું હશે?

Difficult
View Solution

જે વાયુ બોઈલનો નિયમ,ચાર્લ્સનો નિયમ અને એવોગેડ્રોનો નિયમ પાળે છે તેને આદર્શ વાયુ કહેવાય છે. કઈ પરિસ્થિતિમાં વાસ્તવિક વાયુ આદર્શ વાયુ જેવું વર્તન કરે છે?

નીચેનામાંથી કયો આલેખ હિલિયમ માટે ઓરડાના તાપમાને સંકોચનીયતા અવયવ $(Z)$ વિરુદ્ધ દબાણ $(p)$ નો આલેખ દર્શાવે છે?

વાસ્તવિક વાયુ માટે,$\frac{T_{C} \text{ (ક્રિટીકલ તાપમાન)}}{P_{C} \text{ (ક્રિટીકલ દબાણ)}}$ નો ગુણોત્તર શું થશે?

વાન ડર વાલ્સ વાયુનું દબાણ આદર્શ વાયુના દબાણ કરતા ઓછું હોય છે,તેનું કારણ શું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo