કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકો (Nucleophiles) અને કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ એટલે શું? હેલોઆલ્કેનની કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાની પ્રાથમિક સમજૂતી આપો.

(N/A) કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકો: જે પ્રક્રિયકો ઈલેક્ટ્રોન ધનિક સ્પિસીઝ હોય અને ઈલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કેન્દ્રને ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે તેમને કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકો કહે છે. ઉદાહરણ તરીકે: $:CN^-$,$OH^-$,$OR^-$,$NH_3$,$RCOO^-$,$H^-$,વગેરે.
$(b)$ કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા:
$(i)$ જે પ્રક્રિયામાં કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયક,પ્રક્રિયાર્થી અણુમાં અગાઉથી હાજર રહેલા કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયક (અવશિષ્ટ સમૂહ)નું વિસ્થાપન કરે છે,તેને કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા કહેવાય છે.
$(ii)$ હેલોઆલ્કેનમાં,હેલોજન સાથે જોડાયેલો કાર્બન પરમાણુ વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે આંશિક ધનવીજભારિત હોય છે,જે તેને કેન્દ્રાનુરાગી હુમલા માટે સક્રિય બનાવે છે.
$(iii)$ પ્રક્રિયા દરમિયાન,હેલોજન પરમાણુ હેલાઈડ આયન તરીકે દૂર થાય છે,જેને 'અવશિષ્ટ સમૂહ' (leaving group) કહેવાય છે.
$(iv)$ સામાન્ય પ્રક્રિયા: $R-X + Nu^- \rightarrow R-Nu + X^-$,જ્યાં $R-X$ એ હેલોઆલ્કેન છે,$Nu^-$ એ કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયક છે અને $X^-$ એ દૂર થતો હેલાઈડ આયન છે.