$(a)$ $\alpha$ અને $\beta$-હાઇડ્રોજન,$(b)$ $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા અને $(c)$ જેત્સેફ (Saytzeff) નિયમ ઉદાહરણ આપી સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $\alpha, \beta$-હાઈડ્રોજન: જે કાર્બન પરમાણુ સાથે હેલોજન જોડાયેલ હોય તેને $\alpha$-કાર્બન પરમાણુ કહે છે. આ $\alpha$-કાર્બનની પડોશના કાર્બન પરમાણુઓને $\beta$-કાર્બન કહે છે. $\beta$-કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઈડ્રોજન પરમાણુઓને $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ કહે છે.
$(b)$ ડિહાઈડ્રોહેલોજનીકરણ અથવા $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા: જ્યારે $\beta$-હાઈડ્રોજન ધરાવતા હેલોઆલ્કેનને પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડના આલ્કોહોલીય દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે $\beta$-કાર્બન પરથી એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને $\alpha$-કાર્બન પરમાણુ પરથી હેલોજન પરમાણુ $(X)$ નું વિલોપન થઈને નીપજ તરીકે આલ્કીન અને હાઈડ્રોજન હેલાઈડ $(HX)$ બને છે. આ પ્રક્રિયાને $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા કહે છે.
$(c)$ જેત્સેફ (Saytzeff) નિયમ: $1875$ માં રશિયન વૈજ્ઞાનિક એલેકઝાન્ડર જેત્સેફે એક કરતાં વધારે પ્રકારના $\beta$-હાઈડ્રોજન ધરાવતા હેલોઆલ્કેનમાંથી મુખ્ય આલ્કીન નીપજ કઈ બનશે તે નક્કી કરવા માટે આ નિયમ આપ્યો હતો. આ નિયમ મુજબ,જે આલ્કીન વધુ વિસ્થાપિત હોય તે મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$2$-બ્રોમોબ્યુટેનની આલ્કોહોલીય $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયામાં બ્યુટ-$2$-ઈન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.

Explore More

Similar Questions

જ્યારે ઇથેનોલની પ્રક્રિયા $PCl_5$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $A$,$POCl_3$ અને $HCl$ આપે છે. સંયોજન $A$ સિલ્વર નાઈટ્રાઈટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નિપજ $B$ અને $AgCl$ આપે છે. તો $A$ અને $B$ અનુક્રમે શું હશે?

મોનોહેલાઈડ્સ આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું આપે છે?

આપેલી પ્રક્રિયા માટે
$R_1-C(R)(X)-R_2 \xrightarrow{HOH} R_1-C(R)(OH)-R_2$
કયો સબસ્ટ્રેટ મહત્તમ રેસેમાઇઝેશન આપશે?

Difficult
View Solution

$(i) \, (CH_3)_2CH-CH_2Br \xrightarrow{C_2H_5OH} (CH_3)_2CH-CH_2OC_2H_5 + HBr$
$(ii) \, (CH_3)_2CH-CH_2Br \xrightarrow{C_2H_5O^-} (CH_3)_2CH-CH_2OC_2H_5 + Br^-$
આપેલ પ્રક્રિયાઓ $(i)$ અને $(ii)$ માટે પ્રક્રિયાક્રમ અનુક્રમે......... છે.

નીચેની પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણી માટે સૌથી યોગ્ય પ્રક્રિયકો $(I)$ અને $(II)$ ઓળખો:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo