$(a)$ સાબુ અને ડિટર્જન્ટ વચ્ચેનો તફાવત જણાવો.
$(b)$ સમજાવો કે શા માટે સાબુ કઠિન પાણી સાથે મેલ (scum) બનાવે છે,જ્યારે ડિટર્જન્ટ બનાવતા નથી.
$(b)$ સમજાવો કે શા માટે સાબુ કઠિન પાણી સાથે મેલ (scum) બનાવે છે,જ્યારે ડિટર્જન્ટ બનાવતા નથી.
(N/A)
$(b)$ કઠિન પાણીમાં $Ca^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ આયનો હોય છે. આ આયનો સાબુના અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અદ્રાવ્ય અવક્ષેપ બનાવે છે જેને 'સ્કમ' (મેલ) કહેવાય છે,જે સફાઈની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરે છે. ડિટર્જન્ટ આ આયનો સાથે દ્રાવ્ય ક્ષાર બનાવે છે,તેથી તે સ્કમ બનાવતા નથી અને કઠિન પાણીમાં પણ અસરકારક રીતે કામ કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2C_{17}H_{35}COONa + Ca^{2+} (Mg^{2+}) \longrightarrow (C_{17}H_{35}COO)_{2}Ca (Mg) + 2Na^{+}$
| સાબુ | ડિટર્જન્ટ |
|---|---|
| $(i)$ સાબુ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર છે. | $(i)$ ડિટર્જન્ટ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડના એમોનિયમ અથવા સલ્ફોનેટ ક્ષાર છે. |
| $(ii)$ સાબુની સફાઈ કરવાની ક્ષમતા ડિટર્જન્ટની સરખામણીમાં ઓછી હોય છે. | $(ii)$ ડિટર્જન્ટની સફાઈ કરવાની ક્ષમતા સાબુની સરખામણીમાં વધુ હોય છે. |
| $(iii)$ સાબુ પ્રાણી કે વનસ્પતિ ચરબીમાંથી બનાવવામાં આવે છે. | $(iii)$ ડિટર્જન્ટ પેટ્રોકેમિકલ્સમાંથી બનાવવામાં આવે છે. |
| $(iv)$ સાબુ જૈવ-વિઘટનીય છે. | $(iv)$ ડિટર્જન્ટ સામાન્ય રીતે જૈવ-અવિઘટનીય હોય છે. |
$(b)$ કઠિન પાણીમાં $Ca^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ આયનો હોય છે. આ આયનો સાબુના અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અદ્રાવ્ય અવક્ષેપ બનાવે છે જેને 'સ્કમ' (મેલ) કહેવાય છે,જે સફાઈની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરે છે. ડિટર્જન્ટ આ આયનો સાથે દ્રાવ્ય ક્ષાર બનાવે છે,તેથી તે સ્કમ બનાવતા નથી અને કઠિન પાણીમાં પણ અસરકારક રીતે કામ કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2C_{17}H_{35}COONa + Ca^{2+} (Mg^{2+}) \longrightarrow (C_{17}H_{35}COO)_{2}Ca (Mg) + 2Na^{+}$
Explore More
Similar Questions
મિથેનાલના રિડક્શનથી કયો પદાર્થ મળે છે?
Easy
View Solutionઈથેન,$C_{2}H_{6}$ ની ઇલેક્ટ્રોન બિંદુ રચના દોરો.
Medium
View Solutionકૉલમ $(A)$ માં આપેલી પ્રતિક્રિયાઓને કૉલમ $(B)$ માં આપેલા નામ સાથે જોડો.
કૉલમ $(A)$ કૉલમ $(B)$ $(a)$ $CH_{3}OH + CH_{3}COOH \xrightarrow{H^{+}} CH_{3}COOCH_{3} + H_{2}O$ $(i)$ યોગશીલ પ્રક્રિયા $(b)$ $CH_{2}=CH_{2} + H_{2} \xrightarrow{Ni} CH_{3}-CH_{3}$ $(ii)$ વિસ્થાપન પ્રક્રિયા $(c)$ $CH_{4} + Cl_{2} \xrightarrow{\text{સૂર્યપ્રકાશ}} CH_{3}Cl + HCl$ $(iii)$ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા $(d)$ $CH_{3}COOH + NaOH \longrightarrow CH_{3}COONa + H_{2}O$ $(iv)$ એસ્ટરીકરણ પ્રક્રિયા
| કૉલમ $(A)$ | કૉલમ $(B)$ |
| $(a)$ $CH_{3}OH + CH_{3}COOH \xrightarrow{H^{+}} CH_{3}COOCH_{3} + H_{2}O$ | $(i)$ યોગશીલ પ્રક્રિયા |
| $(b)$ $CH_{2}=CH_{2} + H_{2} \xrightarrow{Ni} CH_{3}-CH_{3}$ | $(ii)$ વિસ્થાપન પ્રક્રિયા |
| $(c)$ $CH_{4} + Cl_{2} \xrightarrow{\text{સૂર્યપ્રકાશ}} CH_{3}Cl + HCl$ | $(iii)$ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા |
| $(d)$ $CH_{3}COOH + NaOH \longrightarrow CH_{3}COONa + H_{2}O$ | $(iv)$ એસ્ટરીકરણ પ્રક્રિયા |
Medium
View Solutionપ્રોપેનોનનું સામાન્ય નામ શું છે?
Easy
View Solutionનીચેનાના નામ આપો:
$(a)$ $4$ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતો આલ્કોહોલ.
$(b)$ $5$ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતું એસિડ.
$(c)$ સૌથી સાદું કીટોન. કાર્બન સંયોજનમાં ક્રિયાશીલ સમૂહની વ્યાખ્યા આપો. કોઈપણ ત્રણ ક્રિયાશીલ સમૂહોના નામ તેમના સૂત્રો અને ઉદાહરણ સાથે જણાવો.
$(a)$ $4$ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતો આલ્કોહોલ.
$(b)$ $5$ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતું એસિડ.
$(c)$ સૌથી સાદું કીટોન. કાર્બન સંયોજનમાં ક્રિયાશીલ સમૂહની વ્યાખ્યા આપો. કોઈપણ ત્રણ ક્રિયાશીલ સમૂહોના નામ તેમના સૂત્રો અને ઉદાહરણ સાથે જણાવો.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo