$(a)$ જો કોઈ વ્યક્તિ દૂરની દ્રષ્ટિ માટે $-6\, D$ પાવરના લેન્સ પહેરે છે અને તેની નજીકની દ્રષ્ટિ સુધારવા માટે તેને $+2\, D$ ના લેન્સની જરૂર છે. બંને કિસ્સામાં લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ નક્કી કરો.
$(b)$ નીચેની કુદરતી ઘટનાઓ માટે કારણ આપો:
$(i)$ તારાઓ ટમટમે છે.
$(ii)$ ગ્રહો ટમટમતા નથી.
$(iii)$ તારાઓ આકાશમાં ઊંચા દેખાય છે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) $(i)$ દૂરની દ્રષ્ટિ માટે કેન્દ્રલંબાઈ: $f = \frac{1}{P} = \frac{1}{-6} = -0.1667\, m = -16.67\, cm$.
$(ii)$ નજીકની દ્રષ્ટિ માટે કેન્દ્રલંબાઈ: $f = \frac{1}{P} = \frac{1}{2} = +0.5\, m = +50\, cm$.
$(b)$ $(i)$ વાતાવરણીય વક્રીભવનને કારણે તારાઓ ટમટમે છે. પૃથ્વીના વાતાવરણમાં વિવિધ ઘનતા અને તાપમાનના સ્તરો હોય છે,જેના કારણે વક્રીભવનાંક સતત બદલાતો રહે છે. દૂરના તારાઓ (બિંદુવત ઉદગમો) માંથી આવતો પ્રકાશ સતત વક્રીભવન પામે છે,જેના કારણે તારાનું આભાસી સ્થાન અને તીવ્રતા બદલાતી રહે છે,જેને આપણે ટમટમવું કહીએ છીએ.
$(ii)$ ગ્રહો તારાઓની સરખામણીમાં પૃથ્વીની ખૂબ નજીક છે અને તે બિંદુવત ઉદગમોને બદલે વિસ્તૃત પ્રકાશના ઉદગમો તરીકે દેખાય છે. ગ્રહને ઘણા બધા બિંદુવત ઉદગમોના સમૂહ તરીકે ગણી શકાય. આ તમામ બિંદુવત ઉદગમોમાંથી આપણી આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થામાં થતો કુલ ફેરફાર સરેરાશ શૂન્ય થઈ જાય છે,પરિણામે પ્રકાશ સ્થિર રહે છે,તેથી તેઓ ટમટમતા નથી.
$(iii)$ વાતાવરણીય વક્રીભવનને કારણે તારાઓ ઊંચા દેખાય છે. જ્યારે તારાનો પ્રકાશ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે પાતળા માધ્યમમાંથી ઘટ્ટ માધ્યમમાં જાય છે,જેના કારણે દરેક સ્તરે તે લંબ તરફ વળે છે. આ સતત વળાંકને કારણે તારો તેના વાસ્તવિક સ્થાન કરતા થોડો ઊંચો દેખાય છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન એટલે શું? આ ઘટનાનો ઉપયોગ કરીને સમજાવો કે શા માટે સ્વચ્છ આકાશ વાદળી દેખાય છે અથવા સૂર્યોદય સમયે સૂર્ય લાલ રંગનો દેખાય છે.

સામાન્ય માનવ આંખ દૂરની વસ્તુઓ તેમજ નજીકની વસ્તુઓને સ્પષ્ટ રીતે કેવી રીતે જોઈ શકે છે તે સમજાવો. સામાન્ય માનવ આંખનું દૂરબિંદુ અને નજીકબિંદુ શું છે?

હવામાં સફેદ પ્રકાશના વિવિધ રંગોના પ્રસરણ અંગેનું સાચું વિધાન ઓળખો.

પ્રકાશના કયા બે રંગોના મિશ્રણથી મરૂન (Maroon) રંગ બને છે?

સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિનું લઘુત્તમ અંતર એટલે શું?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo