$(a)$ $G$ અને $g$ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.
$(b)$ શું પૃથ્વી પર બધે જ $g$ નું મૂલ્ય સમાન હોય છે? કારણ આપો.
$(c)$ જો બે પદાર્થો વચ્ચેનું અંતર ત્રણ ગણું કરવામાં આવે,તો તેમની વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેવી રીતે બદલાશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) $G$ એ સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક છે જેનું મૂલ્ય $6.673 \times 10^{-11} \text{ N m}^2 \text{ kg}^{-2}$ નિશ્ચિત છે. તે બ્રહ્માંડમાં દરેક જગ્યાએ સમાન રહે છે.
$g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે,જે સ્થાન પ્રમાણે બદલાય છે. તેનો $SI$ એકમ $\text{m s}^{-2}$ છે.
$(b)$ ના,પૃથ્વી પર $g$ નું મૂલ્ય દરેક જગ્યાએ સમાન હોતું નથી. પૃથ્વી સંપૂર્ણ ગોળાકાર નથી; તે ધ્રુવો પર ચપટી અને વિષુવવૃત્ત પર ફૂલેલી છે. સૂત્ર $g = \frac{GM}{R^2}$ મુજબ,ધ્રુવો પર ત્રિજ્યા $R$ વિષુવવૃત્તની સરખામણીમાં ઓછી હોય છે. તેથી,ધ્રુવો પર $g$ નું મૂલ્ય વધારે અને વિષુવવૃત્ત પર ઓછું હોય છે.
$(c)$ ન્યૂટનના સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણના નિયમ મુજબ,$F = \frac{G M m}{r^2}$,તેથી $F \propto \frac{1}{r^2}$.
જો અંતર $r$ ને ત્રણ ગણું $(r' = 3r)$ કરવામાં આવે,તો નવું બળ $F' = \frac{G M m}{(3r)^2} = \frac{G M m}{9r^2} = \frac{1}{9} F$ થાય.
આમ,ગુરુત્વાકર્ષણ બળ તેના મૂળ મૂલ્યના નવમા ભાગનું ($1$/$9$) થઈ જશે.

Explore More

Similar Questions

$10 \; kg$ અને $20 \; kg$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો એકબીજાથી $10 \; m$ અંતરે રહેલા હોય,તો તેમની વચ્ચે લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ગણો. $\left[G = 6.67 \times 10^{-11} \; Nm^2 kg^{-2}\right]$

પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ (projectile) દ્વારા અનુસરવામાં આવતા માર્ગનો આકાર કેવો હોય છે?

પૃથ્વી પર,એક પથ્થરને પૃથ્વીની સપાટીને સમાંતર દિશામાં એક ઊંચાઈ પરથી ફેંકવામાં આવે છે,જ્યારે બીજા પથ્થરને તે જ ઊંચાઈ પરથી એકસાથે નીચે પાડવામાં આવે છે. કયો પથ્થર જમીન પર પહેલા પહોંચશે અને શા માટે?

એક દડાને ઉપર ફેંકવામાં આવે છે અને તે $100 \, m$ ની મહત્તમ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરે છે,તો તેને કેટલી ઝડપથી ઉપર ફેંકવામાં આવ્યો હશે ($, m/s$ માં)?

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(a)$ ઊંચાઈ વધવાની સાથે ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ વધે છે/ઘટે છે.
$(b)$ ઊંડાઈ વધવાની સાથે ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ વધે છે/ઘટે છે.
$(c)$ ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ પૃથ્વીના દળ/પદાર્થના દળથી સ્વતંત્ર છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo