પોટેન્શીયોમીટર $4 \ m$ લંબાઈ અને $10 \ \Omega$ અવરોધ ધરાવતો તાર ધરાવે છે. પોટેન્શીયોમીટરને $2 \ V$ ના કોષ સાથે જોડવામાં આવે છે. તો એકમ લંબાઈ દીઠ વિધુતસ્થિતિમાનનો તફાવત ........... $V/m$ હશે.

બાજુની આકૃતિ લેકલાન્શે કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવા માટે પોટેન્શિયોમીટર પ્રયોગના જોડાણો દર્શાવે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયરની સંતુલન લંબાઈ $3.4 \, m$ છે અને કી $K_2$ બંધ કરવા પર સંતુલન લંબાઈ $1.7 \, m$ થાય છે. જો અવરોધ $R$ જેમાંથી પ્રવાહ ખેંચાય છે તે $10 \, \Omega$ હોય,તો કોષનો આંતરિક અવરોધ .............. $\Omega$ છે.

$L$ લંબાઈ અને $r$ અવરોધ ધરાવતો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર,$E_0$ ઈ.એમ.એફ. (e.m.f.) અને $r_1$ અવરોધ ધરાવતી બેટરી સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે. એક અજ્ઞાત ઈ.એમ.એફ. $E$ ને પોટેન્શિયોમીટરના તારની $l$ લંબાઈ પર સંતુલિત કરવામાં આવે છે. તો ઈ.એમ.એફ. $E$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?

આપેલ કોષનો આંતરિક અવરોધ શોધવા માટે પોટેન્શિયોમીટર સર્કિટ સેટ કરવામાં આવી છે. પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર વપરાતી મુખ્ય બેટરીનું $EMF$ $2.0\,V$ છે અને તેનો આંતરિક અવરોધ અવગણ્ય છે. પોટેન્શિયોમીટર વાયર $4\,m$ લાંબો છે. જ્યારે આપેલ કોષ સાથે જોડાયેલ અવરોધ $R$ ના મૂલ્યો $(i)$ અનંત અને $(ii)$ $9.5\,\Omega$ હોય છે,ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર સંતુલન લંબાઈ અનુક્રમે $3\,m$ અને $2.85\,m$ મળે છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ ............... $\Omega$ છે.

સ્થિતિમાનના તફાવત (potential difference) ના માપન માટે,વોલ્ટમીટરની સરખામણીમાં પોટેન્શિયોમીટરને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે:

$6\,V$ ની બેટરી $100\,\Omega$ અવરોધ ધરાવતા $3\,m$ લાંબા સમાન વાયરના છેડાઓ સાથે જોડાયેલ છે. વાયર પરના $50\,cm$ ના અંતરે આવેલા બે બિંદુઓ વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત ............. $V$ હશે.