એક પ્રવાહીને બંધ પાત્રમાં રાખવામાં આવ્યું છે. જો પ્રવાહીની સપાટી પર નાના છિદ્રવાળી કાચની પ્લેટ (અવગણ્ય દળ) રાખવામાં આવે,તો પાત્રમાં પ્રવાહીનું બાષ્પ દબાણ કેટલું હશે?

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: પ્રવાહીનું દબાણ ફક્ત સંપર્કમાં રહેલી ઘન સપાટી પર જ લાગે છે કારણ કે સ્થિર પ્રવાહીમાં દરેક જગ્યાએ પ્રવાહી-દબાણ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.
વિધાન $II$: પ્રવાહીની સપાટી પરના અણુઓની વધારાની સ્થિતિ ઊર્જા, જ્યારે અંદરના ભાગ સાથે સરખાવવામાં આવે, ત્યારે તે પૃષ્ઠતાણ (surface tension) માં પરિણમે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.

પ્રવાહી શા માટે વહી શકે છે?

માનવ હૃદય $10 \ cm$ $Hg$ ના દબાણની વિરુદ્ધમાં પ્રતિ ધબકારે $75 \ cc$ રુધિર પંપ કરે છે. જો હૃદય પ્રતિ મિનિટ $72$ ધબકારા કરતું હોય,તો હૃદયનો પાવર $W$ માં ગણો. (આપેલ છે: $Hg$ ની ઘનતા $= 13.6 \ g/cc$ અને $g = 9.8 \ m/s^2$)

નીચેનામાંથી કઈ ઘટના પૃષ્ઠતાણ (surface tension) ને કારણે નથી?

$0.2 \ mm$ ત્રિજ્યા ધરાવતી નળાકાર કેશનળી બે અલગ-અલગ પદાર્થોની કેશનળીઓ $T_1$ અને $T_2$ ને જોડીને બનાવવામાં આવી છે,જેના પાણી સાથેના સંપર્કકોણ અનુક્રમે $0^{\circ}$ અને $60^{\circ}$ છે. આ કેશનળીને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે અલગ-અલગ સ્થિતિઓ,કિસ્સા $I$ અને $II$ માં પાણીમાં શિરોલંબ ડુબાડવામાં આવે છે. નીચેનામાંથી કયો/કયા વિકલ્પ(ઓ) સાચો(સાચા) છે?
(પાણીનું પૃષ્ઠતાણ $= 0.075 \ N/m$,પાણીની ઘનતા $= 1000 \ kg/m^3$,$g = 10 \ m/s^2$ લો)
$(1)$ મેનિસ્કસમાં રહેલા પાણીના વજનને કારણે નળીમાં ઉપર ચઢતા પાણીના સ્તંભની ઊંચાઈમાં થતો સુધારો બંને કિસ્સાઓ માટે અલગ-અલગ હશે.
$(2)$ કિસ્સા $I$ માટે,જો કેશનળીનું જોડાણ પાણીની સપાટીથી $5 \ cm$ ઉપર હોય,તો નળીમાં ઉપર ચઢતા પાણીના સ્તંભની ઊંચાઈ $8.75 \ cm$ કરતા વધારે હશે. (મેનિસ્કસમાં રહેલા પાણીના વજનને અવગણો)
$(3)$ કિસ્સા $I$ માટે,જો જોડાણ પાણીની સપાટીથી $8 \ cm$ ઉપર રાખવામાં આવે,તો નળીમાં પાણીના સ્તંભની ઊંચાઈ $7.5 \ cm$ હશે. (મેનિસ્કસમાં રહેલા પાણીના વજનને અવગણો)
$(4)$ કિસ્સા $II$ માટે,જો કેશનળીનું જોડાણ પાણીની સપાટીથી $5 \ cm$ ઉપર હોય,તો નળીમાં ઉપર ચઢતા પાણીના સ્તંભની ઊંચાઈ $3.75 \ cm$ હશે. (મેનિસ્કસમાં રહેલા પાણીના વજનને અવગણો)