$10 \,m$ લંબાઈ અને $20 \,\Omega$ અવરોધ ધરાવતો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર $25 \,V$ ની બેટરી અને $30 \,\Omega$ ના બાહ્ય અવરોધ સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે. ગૌણ પરિપથમાં $E$ emf ધરાવતો કોષ $250 \,cm$ લાંબા પોટેન્શિયોમીટર તાર દ્વારા સંતુલિત થાય છે. $E$ નું મૂલ્ય (વોલ્ટમાં) $\frac{x}{10}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો.

આકૃતિમાં દર્શાવેલ પોટેન્શિયોમીટર સર્કિટનો ઉપયોગ કોષ $E$ ના $e.m.f.$ માપવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. જેમ જેમ બિંદુ $P$ એ $X$ થી $Y$ તરફ ગતિ કરે છે, તેમ ગેલ્વેનોમીટર $G$ માં આવતું આવર્તન હંમેશા એક જ દિશામાં રહે છે, પરંતુ $Y$ સુધી પહોંચતા સુધીમાં તે સતત ઘટતું જાય છે. $X$ અને $Y$ ની વચ્ચે સંતુલન બિંદુ મેળવવા માટે, શું કરવું જરૂરી છે?

આકૃતિમાં,$L$ લંબાઈ અને $9r$ અવરોધ ધરાવતો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર $AB$,$\varepsilon$ $emf$ અને $r$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતા કોષ $D$ સાથે જોડાયેલ છે. કોષ $C$ નો $emf$ $\frac{\varepsilon}{2}$ છે અને તેનો આંતરિક અવરોધ $2r$ છે. જ્યારે લંબાઈ $AJ$ હોય ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર $G$ કોઈ વિચલન દર્શાવશે નહીં:

નીચે આપેલ પરિપથમાં વોલ્ટમીટરનું અવલોકન ................ $V$ છે.

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,$20\,\Omega$ અવરોધ અને $300\,cm$ લંબાઈનો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર એક અવરોધ પેટી ($R$.$B$.) અને $4\,V$ emf ધરાવતા પ્રમાણિત કોષ સાથે જોડાયેલ છે. પરિપથમાં દાખલ કરેલ અવરોધ પેટીના અવરોધ '$R$' માટે,$20\,mV$ ના કોષ માટે તટસ્થ બિંદુ $60\,cm$ મળે છે. '$R$' નું મૂલ્ય $.....\Omega$ છે.

$1\,m$ લંબાઈનો પોટેન્શિયોમીટર તાર $PQ$ એક પ્રમાણિત કોષ $E_{1}$ સાથે જોડાયેલ છે. $1.02\,V$ emf ધરાવતો બીજો કોષ $E_{2}$ અવરોધ $r$ અને સ્વીચ $S$ સાથે જોડાયેલ છે (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ). જ્યારે સ્વીચ $S$ ખુલ્લી હોય,ત્યારે $Q$ થી $49\,cm$ ના અંતરે તટસ્થ બિંદુ (null position) મળે છે. પોટેન્શિયોમીટર તારમાં પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ .......$V/cm$ છે.