એક સ્ક્રૂ ગેજ જ્યારે વાયરનો વ્યાસ માપવા માટે વપરાય છે ત્યારે નીચે મુજબનું રીડિંગ આપે છે.
મુખ્ય સ્કેલ રીડિંગ : $0 \ mm$
વર્તુળાકાર સ્કેલ રીડિંગ : $52 \ divisions$
આપેલ છે કે મુખ્ય સ્કેલ પરનું $1 \ mm$ એ વર્તુળાકાર સ્કેલના $100$ વિભાગોને અનુરૂપ છે. ઉપરના ડેટા પરથી વાયરનો વ્યાસ છે: ($cm$ માં)

એક વિદ્યાર્થી દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા વર્નિયર કેલિપર્સના મુખ્ય સ્કેલ પર $1\;cm$ માં $20$ વિભાગો છે. $10$ વર્નિયર વિભાગો $9$ મુખ્ય સ્કેલ વિભાગો સાથે બંધબેસે છે. જ્યારે જડબાં બંધ હોય,ત્યારે મુખ્ય સ્કેલનું શૂન્ય વર્નિયર સ્કેલના શૂન્યની ડાબી બાજુએ હોય છે અને વર્નિયર સ્કેલનો $6^{th}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના કોઈ પણ વિભાગ સાથે બંધબેસે છે. તે લાકડાના નળાકારને જડબાંની વચ્ચે મૂકે છે અને લંબાઈ માપે છે. વર્નિયર સ્કેલનું શૂન્ય $3.20\;cm$ ની જમણી બાજુએ છે અને $8^{th}$ વર્નિયર વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે બંધબેસે છે. જ્યારે તે નળાકારની જાડાઈ માપે છે,ત્યારે વર્નિયર સ્કેલનું શૂન્ય મુખ્ય સ્કેલના $1.50\;cm$ ના નિશાનની જમણી બાજુએ હોય છે અને વર્નિયર સ્કેલનો $6^{th}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલના વિભાગ સાથે બંધબેસે છે. માપવામાં આવેલી લંબાઈ અને વ્યાસના સાચા મૂલ્યો અનુક્રમે છે:

એક વર્નિયર કેલિપર્સ ધ્યાનમાં લો જેમાં મુખ્ય સ્કેલ પરના દરેક $1 \ cm$ ને $8$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે અને એક સ્ક્રૂ ગેજ જેમાં તેના વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $100$ વિભાગો છે. વર્નિયર કેલિપર્સમાં,વર્નિયર સ્કેલના $5$ વિભાગો મુખ્ય સ્કેલના $4$ વિભાગો સાથે સંપાત થાય છે અને સ્ક્રૂ ગેજમાં,વર્તુળાકાર સ્કેલનું એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ તેને રેખીય સ્કેલ પર બે વિભાગો જેટલું ખસેડે છે. તો:
$(A)$ જો સ્ક્રૂ ગેજનું પિચ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ $(LC)$ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.01 \ mm$ છે.
$(B)$ જો સ્ક્રૂ ગેજનું પિચ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ $(LC)$ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.005 \ mm$ છે.
$(C)$ જો સ્ક્રૂ ગેજના રેખીય સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.01 \ mm$ છે.
$(D)$ જો સ્ક્રૂ ગેજના રેખીય સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ વર્નિયર કેલિપર્સના લઘુત્તમ માપ કરતા બમણું હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ $0.005 \ mm$ છે.

સ્ક્રૂ ગેજમાં, જ્યારે વર્તુળાકાર સ્કેલને પાંચ પૂર્ણ પરિભ્રમણ આપવામાં આવે છે, ત્યારે તે રેખીય રીતે $2.5 \text{ mm}$ ખસે છે. જો વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $100$ વિભાગો હોય, તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ (Least Count) . . . . . . $\text{mm}$ છે.

વર્નિયર કેલિપર્સની મદદથી એક ગોળાકાર પદાર્થનો વ્યાસ માપવામાં આવે છે. ધારો કે તેના $10$ વર્નિયર સ્કેલ વિભાગો $(V.S.D.)$ તેના $9$ મુખ્ય સ્કેલ વિભાગો $(M.S.D.)$ ની બરાબર છે. $M.S.$ પરનો લઘુત્તમ વિભાગ $0.1 \ cm$ છે અને જ્યારે વર્નિયર કેલિપર્સના જડબા બંધ હોય ત્યારે $V.S.$ નો શૂન્ય $x=0.1 \ cm$ પર છે. જો વ્યાસ માટે મુખ્ય સ્કેલનું વાંચન $M=5 \ cm$ હોય અને સંપાત થતા વર્નિયર વિભાગની સંખ્યા $8$ હોય,તો શૂન્ય ભૂલ સુધારણા પછી માપેલ વ્યાસ કેટલો હશે ($cm$ માં)?

વર્નિયર કેલિપર્સનો વર્નિયર અચળાંક $0.1 \,mm$ છે અને તેમાં $(-0.05) \,cm$ ની શૂન્ય ત્રુટિ છે. ગોળાનો વ્યાસ માપતી વખતે,મુખ્ય સ્કેલનું અવલોકન $1.7 \,cm$ છે અને વર્નિયરનો સંપાતી કાપો $5$ છે. તો સુધારેલો વ્યાસ ........... $\times 10^{-2} \,cm$ થશે.