એક વિદ્યાર્થી,ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં રહેલા વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત વાહક પર લાગતા બળનો અભ્યાસ કરતી વખતે,નીચેના અવલોકનો નોંધે છે:
$(i)$ જેમ વિદ્યુતપ્રવાહ વધારવામાં આવે છે,તેમ વાહક પર લાગતું બળ વધે છે.
$(ii)$ જેમ ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા વધારવામાં આવે છે,તેમ વાહક પર લાગતું બળ ઘટે છે.
આ બે અવલોકનોમાંથી કયું સાચું છે અને શા માટે?

(A) અવલોકન $(i)$ સાચું છે.
ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવેલા વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત વાહક પર લાગતું બળ $(F)$ એ સૂત્ર $F = BIl \sin \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $B$ એ ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા છે,$I$ એ વિદ્યુતપ્રવાહ છે અને $l$ એ વાહકની લંબાઈ છે.
આ સંબંધ મુજબ,બળ એ વાહકમાંથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહ $(I)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે. તેથી,જેમ વિદ્યુતપ્રવાહ વધે છે,તેમ વાહક પર લાગતું બળ પણ વધે છે.
અવલોકન $(ii)$ ખોટું છે કારણ કે બળ એ ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા $(B)$ ના પણ સમપ્રમાણમાં હોય છે. આમ,ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા વધારવાથી બળ વધવું જોઈએ,ઘટવું ન જોઈએ.