એક ઇકોસિસ્ટમ,જેમ કે માછલીઘર (aquarium),સ્વ-ટકાઉ (self-sustaining) ત્યારે જ બને છે જો તેમાં સજીવો વચ્ચેની આંતરક્રિયા,ઉર્જાનો પ્રવાહ અને શેની હાજરી હોય?

આ પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓની શ્રેણીમાં આવે છે:

નીચેના ઉદાહરણોના આધારે પ્રાથમિક અનુક્રમણ અને દ્રિતીયક અનુક્રમણને અલગ તારવો:
$I-$ ત્યજાયેલી ખેતીલાયક જમીન
$II-$ સળગી ગયેલા કે કાપી નાખેલા જંગલો
$III-$ નવો ઠંડો પડેલો લાવા
$IV -$ ખુલ્લા ખડક
$V -$ પૂરથી પ્રભાવિત જમીન
$VI -$ નવસર્જિત તળાવ કે જળાશય
અનુક્રમે પ્રાથમિક અનુક્રમણ અને દ્રિતીયક અનુક્રમણ માટે સાચું જૂથ ઓળખો.

કાર્બન ચક્ર વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો અને પસંદ કરો કે કેટલા વિધાનો સાચા છે?
$(a)$ વાતાવરણમાં કુલ વૈશ્વિક કાર્બનનો $71\;\%$ ભાગ છે.
$(b)$ વિઘટકો જમીન અથવા મહાસાગરોના કચરા અને મૃત કાર્બનિક પદાર્થોના પ્રક્રિયા દ્વારા $CO_2$ ના જથ્થામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.
$(c)$ વાર્ષિક ધોરણે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા $4 \times 10^{13}\; kg$ કાર્બનનું સ્થાપન થાય છે.
$(d)$ વાતાવરણમાં શ્વસન દ્વારા કોઈ કાર્બનનો ઉમેરો થતો નથી.
$(e)$ કાર્બન સજીવોના શુષ્ક વજનના $49\;\%$ જેટલો હોય છે.

નિવસનતંત્રમાં ઉત્પાદકોનું કાર્ય ......... છે.

જલીય નિવસનતંત્રમાં દ્વિતીય માંસાહારી તરીકે જોવા મળતા સજીવનું નામ આપો.