સમૂહ $15$ નું એક તત્વ $X$ દ્વિપરમાણ્વીય અણુ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $773 \, K$ તાપમાને હાઇડ્રોજન સાથે સંયોજાઈને એમોનિયા નામનું સંયોજન બનાવે છે,જે લાક્ષણિક તીવ્ર ગંધ ધરાવે છે.
$(a)$ તત્વ $X$ ને ઓળખો. તેમાં કેટલા સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે?
$(b)$ $X$ ના દ્વિપરમાણ્વીય અણુની ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચના (electron dot structure) દોરો. તેમાં કેવા પ્રકારનો બંધ રચાય છે?
$(c)$ એમોનિયા માટે ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચના દોરો અને તેમાં કેવા પ્રકારનો બંધ રચાય છે?

(A) તત્વ $X$ નાઇટ્રોજન $(N)$ છે. તેનો પરમાણુ ક્રમાંક $7$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 5$ છે. તેથી,તેમાં $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(b)$ નાઇટ્રોજનનો દ્વિપરમાણ્વીય અણુ $N_2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચના દર્શાવે છે કે દરેક નાઇટ્રોજન પરમાણુ પોતાનું અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે બીજા સાથે $3$ ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી કરે છે,જેના પરિણામે ત્રિ-સહસંયોજક બંધ (triple covalent bond) રચાય છે.
$(c)$ એમોનિયા $(NH_3)$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ દરેક $3$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે એક-એક ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી કરે છે. આના પરિણામે $3$ એકલ સહસંયોજક બંધો (single covalent bonds) રચાય છે.