(N/A) $\rightarrow$ સૃષ્ટિ-ફૂગ અથવા માયકોટા (Mycota) વિષમપોષી સજીવોની એક અજોડ સૃષ્ટિ છે.
$\rightarrow$ તેઓ બાહ્યાકાર અને નિવાસસ્થાનમાં ઘણી વિવિધતા દર્શાવે છે.
$\rightarrow$ માયકોલોજી (Mycology) એ વિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે વિવિધ ફૂગના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
$\rightarrow$ ફૂગના અભ્યાસમાં વિશેષજ્ઞતા ધરાવતા વૈજ્ઞાનિકને માયકોલોજિસ્ટ કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ ફૂગના ઉદાહરણો:
$(1)$ જ્યારે તમારી બ્રેડ પર ફૂગ લાગે છે અથવા નારંગી સડી જાય છે,ત્યારે તે ફૂગને કારણે હોય છે.
$(2)$ તમે જે સામાન્ય મશરૂમ ખાઓ છો અને ટોડસ્ટૂલ પણ ફૂગ જ છે.
$(3)$ રાઈના પાન પર જોવા મળતા સફેદ ડાઘ એક પરોપજીવી ફૂગને કારણે હોય છે.
$(4)$ કેટલીક એકકોષી ફૂગ,દા.ત.,યીસ્ટનો ઉપયોગ બ્રેડ અને બીયર બનાવવા માટે થાય છે.
$(5)$ અન્ય ફૂગ વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાં રોગોનું કારણ બને છે; ઘઉંમાં ગેરુ રોગ ફેલાવતી $Puccinia$ એક મહત્વનું ઉદાહરણ છે.
$(6)$ કેટલીક ફૂગ એન્ટિબાયોટિક્સનો સ્ત્રોત છે,દા.ત.,$Penicillium$.
$\rightarrow$ નિવાસસ્થાન: ફૂગ વિશ્વવ્યાપી છે અને હવા,પાણી,જમીન તેમજ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓ પર જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ તેઓ ગરમ અને ભેજવાળી જગ્યાએ ઉગવાનું પસંદ કરે છે.
$\rightarrow$ દેહ રચના: યીસ્ટ સિવાય,જે એકકોષી છે,ફૂગ તંતુમય હોય છે.
$\rightarrow$ તેમનું શરીર લાંબી,પાતળી,દોરી જેવી રચનાઓનું બનેલું હોય છે.
$\rightarrow$ ફૂગના કવકતંતુઓ (hyphae) પાતળા,નળાકાર,પારદર્શક દોરા અથવા તંતુઓ છે જે જીવરસથી ભરેલા હોય છે અને કોષદીવાલ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$\rightarrow$ કવકતંતુઓના જાળાને કવકજાળ (mycelium) કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ કેટલાક કવકતંતુઓ સતત નળીઓ જેવા હોય છે જે બહુકોષકેન્દ્રીય કોષરસથી ભરેલા હોય છે; આને પડદાહીન (coenocytic) કવકતંતુઓ કહેવાય છે.
$\rightarrow$ અન્યમાં તેમના કવકતંતુઓમાં પડદા (septa) અથવા આડા દીવાલ હોય છે.
$\rightarrow$ ફૂગમાં જોવા મળતા કવકતંતુઓના પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ પડદાહીન કવકતંતુઓ (Aseptate hyphae): પડદાહીન કવકતંતુઓમાં કોષકેન્દ્ર વિભાજન સમયે આડી દીવાલ અથવા પડદા બનતા નથી.
$\rightarrow$ આવા કવકતંતુઓ બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે.
$\rightarrow$ જો કવકજાળમાં પડદાહીન અને બહુકોષકેન્દ્રીય કવકતંતુઓ હોય,તો તેને પડદાહીન (coenocytic) કહેવામાં આવે છે.
$(ii)$ પડદાવાળા કવકતંતુઓ (Septate hyphae): આ પ્રકારમાં,કોષકેન્દ્ર વિભાજન પછી આડી દીવાલ અથવા પડદા બને છે.
$\rightarrow$ કોષોમાં એક,બે અથવા ઘણા કોષકેન્દ્રો હોઈ શકે છે.
$\rightarrow$ તેમાં કવકતંતુઓમાં પડદાના છિદ્રો અથવા આડી દીવાલ હોય છે,જે નજીકના કોષો વચ્ચે પદાર્થોની હેરફેરને મંજૂરી આપે છે.