એક જનીનનું વારસાગમન સમજાવો.

(N/A) એક સમયે લક્ષણના માત્ર એક જોડ કારકો કે જનીનોના વારસાગમનનો અભ્યાસ (એકસંકરણ પ્રયોગ) એટલે એક જનીનનું વારસાગમન.
મેન્ડલે એકસંકરણ પ્રયોગોના અવલોકનોના આધારે વારસાગમનને સમજવા માટે બે સામાન્ય નિયમો આપ્યા.
આ નિયમોને વારસાગમનના સિદ્ધાંતો કે નિયમો કહેવામાં આવે છે:
$1$. પ્રભુતાનો નિયમ (પ્રથમ નિયમ): $(i)$ લક્ષણોનું નિયંત્રણ 'કારકો' નામના સ્વતંત્ર એકમો દ્વારા થાય છે. $(ii)$ કારકો હંમેશા જોડમાં હોય છે. $(iii)$ અસમાન કારકોની જોડમાં,એક કારક પ્રભાવી હોય છે જ્યારે બીજું પ્રચ્છન્ન હોય છે.
આ નિયમ $F_{1}$ પેઢીમાં પિતૃઓના માત્ર એક જ લક્ષણની અભિવ્યક્તિ અને $F_{2}$ પેઢીમાં બંને લક્ષણોની અભિવ્યક્તિ સમજાવે છે,જે $3:1$ ના સ્વરૂપ પ્રકારના ગુણોત્તરને સ્પષ્ટ કરે છે.
$2$. વિશ્લેષણનો નિયમ (દ્વિતીય નિયમ): આ નિયમ મુજબ,ભલે પિતૃઓમાં બે કારકો (એલીલ્સ) હોય,પરંતુ જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન કારકોની જોડ એકબીજાથી અલગ થઈ જાય છે,જેથી દરેક જન્યુને બેમાંથી માત્ર એક જ કારક પ્રાપ્ત થાય છે. આમ,કારકોનું મિશ્રણ થતું નથી અને $F_{2}$ પેઢીમાં બંને લક્ષણો ફરીથી જોવા મળે છે.