સમજાવો: વાયુકોષ્ઠોમાંથી પેશી પેશીઓ તરફ $O_2$ નું પ્રસરણ અને પેશીઓમાંથી વાયુકોષ્ઠો તરફ $CO_2$ નું પ્રસરણ.

(N/A) વાયુઓનું વિનિમય મુખ્યત્વે દબાણના તફાવત (ઢાળ) ને આધારે પ્રસરણ દ્વારા થાય છે. નીચેનું કોષ્ટક શ્વસન વાયુઓના આંશિક દબાણ ($mm Hg$ માં) દર્શાવે છે:

શ્વસન વાયુ	વાતાવરણીય હવા	વાયુકોષ્ઠ	રુધિર (અશુદ્ધ)	રુધિર (શુદ્ધ)	પેશીઓ
$O_2$	$159$	$104$	$40$	$95$	$40$
$CO_2$	$0.3$	$40$	$45$	$40$	$45$

આ માહિતી દર્શાવે છે કે $O_2$ માટે વાયુકોષ્ઠોથી રુધિર અને રુધિરથી પેશીઓ તરફ સાંદ્રતાનો ઢાળ હોય છે. તેવી જ રીતે, $CO_2$ માટે વિરુદ્ધ દિશામાં, એટલે કે પેશીઓથી રુધિર અને રુધિરથી વાયુકોષ્ઠો તરફ ઢાળ હોય છે.
$CO_2$ ની દ્રાવ્યતા $O_2$ કરતા $20-25$ ગણી વધારે હોવાથી, આંશિક દબાણના એકમ તફાવત દીઠ પ્રસરણ પટલ દ્વારા પ્રસરણ પામતા $CO_2$ નું પ્રમાણ $O_2$ કરતા ઘણું વધારે હોય છે.
પ્રસરણ પટલ ત્રણ મુખ્ય સ્તરોનું બનેલું છે:
$(1)$ વાયુકોષ્ઠોનું પાતળું લાદીસમ અધિચ્છદ.
$(2)$ વાયુકોષ્ઠીય કેશિકાઓનું અંતઃચ્છદ.
$(3)$ તેમની વચ્ચે આવેલું આધારક પટલ.
આ પટલની કુલ જાડાઈ એક મિલીમીટર કરતા ઘણી ઓછી હોય છે, જે ઝડપી પ્રસરણમાં મદદ કરે છે. આમ, આપણા શરીરમાં $O_2$ નું વાયુકોષ્ઠોમાંથી પેશીઓ તરફ અને $CO_2$ નું પેશીઓમાંથી વાયુકોષ્ઠો તરફ પ્રસરણ થવા માટે તમામ પરિબળો અનુકૂળ છે.