ઈથાઈન (ethyne) ના એસિડિક સ્વભાવની સમજૂતી આપો.

(N/A) $s$-કક્ષક એ $p$-કક્ષક કરતા ન્યુક્લિયસની વધુ નજીક હોય છે,તેથી જેમ $s$-લક્ષણ વધે તેમ વિદ્યુતઋણતા વધે છે.
વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ: $sp \text{ } C > sp^{2} \text{ } C > sp^{3} \text{ } C$.
આ કારણોસર,ઈથાઈન $(HC \equiv CH)$ માં $sp$-સંકરિત કાર્બન $C-H$ બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ વધુ મજબૂત રીતે આકર્ષે છે.
આથી,$sp$-સંકરિત કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઈડ્રોજન પરમાણુ એસિડિક સ્વભાવ ધરાવે છે.
$sp$ કાર્બનમાં $50\% \text{ } s$-લક્ષણ હોવાથી $C-H$ બંધ ધ્રુવીય બને છે,જે પ્રબળ બેઝની હાજરીમાં $H$ ને પ્રોટોન $(H^{+})$ તરીકે મુક્ત કરવા દે છે.
ઈથાઈનનો એસિડિક સ્વભાવ દર્શાવતી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ:
$1$. સોડિયમ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયા:
$HC \equiv CH + Na \xrightarrow{475 \ K} HC \equiv C^{-}Na^{+} + \frac{1}{2} H_{2}$
$2$. સોડામાઈડ $(NaNH_{2})$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$HC \equiv CH + NaNH_{2} \xrightarrow{liq. NH_{3}} HC \equiv CNa + NH_{3}$
$HC \equiv CH + 2NaNH_{2} \xrightarrow{liq. NH_{3}} Na^{+}C^{-} \equiv C^{-}Na^{+} + 2NH_{3}$
આમ,ટર્મિનલ આલ્કાઈન નિર્બળ એસિડિક ગુણધર્મ દર્શાવે છે.