સ્થિતવિદ્યુત સ્થિતિઊર્જાનો તફાવત સમજાવો અને તેના પર નોંધપાત્ર ટિપ્પણીઓ આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતક્ષેત્રના દરેક બિંદુએ,$q$ વિદ્યુતભાર ધરાવતો કણ ચોક્કસ સ્થિતવિદ્યુત સ્થિતિઊર્જા ધરાવે છે. આ વિદ્યુતભારને એક બિંદુથી બીજા બિંદુ સુધી લઈ જવા માટે બાહ્ય બળ દ્વારા કરવામાં આવતું કાર્ય તેની સ્થિતિઊર્જામાં $R$ અને $P$ બિંદુઓ વચ્ચેના સ્થિતિઊર્જાના તફાવત જેટલો વધારો કરે છે.
આમ,સ્થિતિઊર્જાનો તફાવત:
$\Delta U = U_{P} - U_{R} = W_{RP}$
તેથી,આપણે બે બિંદુઓ વચ્ચેના વિદ્યુત સ્થિતિઊર્જાના તફાવતને કોઈપણ મનસ્વી વિદ્યુતભાર ગોઠવણીના વિદ્યુતક્ષેત્રમાં $q$ વિદ્યુતભારને એક બિંદુથી બીજા બિંદુ સુધી (પ્રવેગિત કર્યા વિના) લઈ જવા માટે બાહ્ય બળ દ્વારા કરવા પડતા કાર્ય તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી શકીએ છીએ.
નીચે મુજબની ટિપ્પણીઓ કરી શકાય છે:
$(i)$ કાર્ય માત્ર વિદ્યુતભારના પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થાન પર આધાર રાખે છે. આનો અર્થ એ છે કે વિદ્યુતભારને એક બિંદુથી બીજા બિંદુ સુધી લઈ જવામાં સ્થિતવિદ્યુત ક્ષેત્ર દ્વારા કરવામાં આવતું કાર્ય લીધેલા માર્ગથી સ્વતંત્ર છે. આ સંરક્ષી બળની મૂળભૂત લાક્ષણિકતા છે.
$(ii)$ સ્થિતિઊર્જાનું વાસ્તવિક મૂલ્ય મહત્વનું નથી; માત્ર સ્થિતિઊર્જાનો તફાવત જ ભૌતિક રીતે મહત્વનો છે. જો આપણે દરેક બિંદુએ સ્થિતિઊર્જામાં કોઈ મનસ્વી અચળાંક $\alpha$ ઉમેરીએ,તો તફાવત બદલાતો નથી: $(U_{P} + \alpha) - (U_{R} + \alpha) = U_{P} - U_{R}$.
જો આપણે અનંત અંતરે સ્થિતિઊર્જા શૂન્ય લઈએ,તો અનંતથી $P$ બિંદુ સુધી વિદ્યુતભાર લાવવા માટે કરવામાં આવતું કાર્ય $W_{\infty P} = U_{P}$ થાય છે. આમ,કોઈ બિંદુએ $q$ વિદ્યુતભારની સ્થિતિઊર્જાને અનંતથી તે બિંદુ સુધી $q$ વિદ્યુતભારને લાવવા માટે બાહ્ય બળ (વિદ્યુતક્ષેત્રના બળ જેટલું અને વિરુદ્ધ) દ્વારા કરવામાં આવતા કાર્ય તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી એક સમાન રીતે વિદ્યુતભારિત અર્ધ-રિંગની રેખીય વિદ્યુતભાર ઘનતા $\sigma$ છે. અર્ધ-રિંગના કેન્દ્ર પર વિદ્યુત સ્થિતિમાન કેટલું હશે? ($\epsilon_0$ = શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી)

એક કણ '$A$' પર '$+q$' વિદ્યુતભાર છે અને કણ '$B$' પર '$+4q$' વિદ્યુતભાર છે. દરેકનું દળ '$m$' સમાન છે. જ્યારે તેમને સમાન વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત '$V$' માં સ્થિર સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમની ઝડપનો ગુણોત્તર (કણ '$A$' થી કણ '$B$') કેટલો થશે?

$\text{9 cm}$ અને $\text{1 cm}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે વાહક ગોળાઓ મુક્ત અવકાશમાં $\text{20 cm}$ ના અંતરે રાખેલા છે। જો બંને ગોળાઓને સમાન $\text{10 V}$ ના સ્થિતિમાન સુધી ચાર્જ કરવામાં આવે, તો તેમની વચ્ચે લાગતું અપાકર્ષણ બળ કેટલું હશે?

એક ઇલેક્ટ્રોન (વીજભાર = $1.6 \times 10^{-19} \text{ C}$) ને $1,00,000 \text{ V}$ ના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા મેળવેલી ઉર્જા કેટલી હશે?

$10\, e.s.u.$ નો એક વિદ્યુતભાર,$40\, e.s.u.$ ના વિદ્યુતભારથી $2\, cm$ અંતરે અને $20\, e.s.u.$ ના બીજા વિદ્યુતભારથી $4\, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યો છે. $10\, e.s.u.$ ના વિદ્યુતભારની સ્થિતિઊર્જા ($ergs$ માં) કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo