પ્રકાશસંશ્લેષણને અસર કરતા પરિબળો સમજાવો.

(N/A) પ્રકાશસંશ્લેષણ આંતરિક અને બાહ્ય બંને પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
આંતરિક પરિબળો: તેમાં પર્ણોની સંખ્યા,કદ,ઉંમર અને ગોઠવણી,મધ્યપર્ણ કોષો અને હરિતકણો,આંતરિક $CO_2$ સાંદ્રતા અને ક્લોરોફિલનું પ્રમાણ સામેલ છે.
બ્લેકમેનનો સીમિત પરિબળનો નિયમ: જો કોઈ રાસાયણિક પ્રક્રિયા એક કરતા વધુ પરિબળો દ્વારા અસરગ્રસ્ત હોય,તો તેનો દર તે પરિબળ દ્વારા નક્કી થાય છે જે તેના ન્યૂનતમ મૂલ્યની સૌથી નજીક હોય. જો આ પરિબળનું પ્રમાણ બદલવામાં આવે તો તે સીધી રીતે પ્રક્રિયાને અસર કરે છે.
બાહ્ય પરિબળો:
$1$. પ્રકાશ: ઓછી પ્રકાશની તીવ્રતા પર આપાત પ્રકાશ અને $CO_2$ ના સ્થાપન વચ્ચે સીધો સંબંધ છે. વધુ તીવ્રતા પર,અન્ય પરિબળો સીમિત બનતા દર સ્થિર થઈ જાય છે. પ્રકાશ સંતૃપ્તિ સંપૂર્ણ સૂર્યપ્રકાશના $10\%$ પર થાય છે. વધુ પડતો પ્રકાશ ક્લોરોફિલના વિઘટનનું કારણ બની શકે છે.
$2$. કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સાંદ્રતા: $CO_2$ એ પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે મુખ્ય સીમિત પરિબળ છે. વાતાવરણમાં તેની સાંદ્રતા ઓછી $(0.03-0.04\%)$ છે. $C_3$ અને $C_4$ વનસ્પતિઓ અલગ રીતે પ્રતિભાવ આપે છે; $C_4$ વનસ્પતિઓ $360 \mu l L^{-1}$ પર સંતૃપ્ત થાય છે,જ્યારે $C_3$ વનસ્પતિઓ $450 \mu l L^{-1}$ થી વધુ સાંદ્રતાએ સંતૃપ્ત થાય છે.
$3$. તાપમાન: અંધકાર પ્રક્રિયાઓ ઉત્સેચકીય હોવાથી તાપમાન પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે. $C_3$ વનસ્પતિઓની તુલનામાં $C_4$ વનસ્પતિઓ ઊંચા તાપમાન માટે અનુકૂલિત હોય છે. ઉષ્ણકટિબંધીય વનસ્પતિઓનું તાપમાનનું ઇષ્ટતમ મૂલ્ય સમશીતોષ્ણ વનસ્પતિઓ કરતા વધારે હોય છે.
$4$. પાણી: પાણીની અછતને કારણે વાયુરંધ્રો બંધ થઈ જાય છે,જે $CO_2$ ની પ્રાપ્યતા ઘટાડે છે. તે પર્ણોને કરમાવી દે છે,જેનાથી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ અને ચયાપચયની પ્રવૃત્તિ ઘટે છે.