ચાર-સવર્ગીય સંયોજનોમાં ભૌમિતિક સમઘટકતા સમજાવો.

(N/A) ચાર-સવર્ગીય સંકીર્ણ સંયોજનો કાં તો સમચતુષ્ફલકીય અથવા સમતલીય ચોરસ આકારના હોય છે.
સમચતુષ્ફલકીય સંકીર્ણો ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતા નથી કારણ કે ચારેય લિગેન્ડ એકબીજાની નજીક $109.5^{\circ}$ ના ખૂણે હોય છે.
તેથી,માત્ર સમતલીય ચોરસ સંકીર્ણો જ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકે છે.
સમતલીય ચોરસ સંકીર્ણોમાં,જો સમાન લિગેન્ડ પાસપાસેના સ્થાને $(90^{\circ})$ હોય,તો તેને $Cis$-સમઘટક કહેવાય છે અને જો સમાન લિગેન્ડ વિરુદ્ધ સ્થાને $(180^{\circ})$ હોય,તો તેને $Trans$-સમઘટક કહેવાય છે.
$(i)$ $[M X_{2} L_{2}]$ પ્રકારના સંકીર્ણો જ્યાં $X$ અને $L$ એકદંતીય લિગેન્ડ છે.
ઉદાહરણ: $[Pt(NH_{3})_{2} Cl_{2}]$ જ્યાં $X=NH_{3}$,$L=Cl$.
$(ii)$ $[M A B X L]$ પ્રકારના સંકીર્ણો જ્યાં $A, B, X$ અને $L$ એકદંતીય લિગેન્ડ છે,તે પણ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ: $[Pt(NH_{3})(Py)(Cl)(Br)]^{2+}$
$A=NH_{3}$,$B=Py$,$X=Cl$,$L=Br$.