પ્રવાહી-બાષ્પ સંતુલન સમજાવો.

(N/A) પ્રક્રિયા: આપણે પારદર્શક પેટીનું ઉદાહરણ લઈએ છીએ જેમાં મર્ક્યુરી (મેનોમીટર) સાથેની $U$-ટ્યુબ જોડાયેલી છે. પેટીમાં થોડા કલાકો માટે નિર્જળ કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ $(CaCl_2)$ અથવા ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ $(P_4O_{10})$ જેવા સૂકવણીકારક પદાર્થને મૂકવામાં આવે છે. આમ કરવાથી પેટીમાંની હવા બાષ્પ (ભેજ) મુક્ત બને છે.
હવે,પેટીને એક બાજુ નમાવીને સૂકવણીકારક પદાર્થને દૂર કર્યા પછી,પાણી ભરેલી વોચ ગ્લાસ (અથવા પેટ્રી ડિશ) ઝડપથી પેટીની અંદર મૂકવામાં આવે છે.
અવલોકન: એવું જોવા મળશે કે મેનોમીટરની જમણી બાજુના અંગમાં મર્ક્યુરીનું સ્તર ધીમે ધીમે વધે છે અને અંતે અચળ મૂલ્ય પ્રાપ્ત કરે છે.
નિષ્કર્ષ: અવલોકન દર્શાવે છે કે:
$(i)$ શરૂઆતમાં,પાણીના બાષ્પીભવનને કારણે પેટીની અંદરનું દબાણ વધે છે.
$(ii)$ થોડા સમય પછી,પેટીની અંદરનું દબાણ અચળ થઈ જાય છે,જે સૂચવે છે કે બાષ્પીભવનનો દર અને સંઘનનનો દર સમાન છે.
$(iii)$ વોચ ગ્લાસમાં પાણીનું કદ શરૂઆતમાં ઘટે છે અને પછી અચળ થઈ જાય છે,જે પ્રવાહી-બાષ્પ સંતુલન સ્થિતિ દર્શાવે છે: $H_2O(l) \rightleftharpoons H_2O(vap)$.