ભક્ષણ (Predation) વિશે વિગતવાર સમજૂતી આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) ભક્ષણ એ એવી આંતરક્રિયા છે જેમાં એક સજીવ (ભક્ષક) બીજા સજીવ (શિકાર) ને મારીને ખાય છે.
$1$. ઊર્જાનું વહન: ભક્ષકો પોષક સ્તરો વચ્ચે ઊર્જાના વહન માટે 'વાહક' તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. વસ્તી નિયંત્રણ: ભક્ષકો શિકારની વસ્તીને નિયંત્રણમાં રાખે છે. તેમના વિના,શિકારની વસ્તી ખૂબ વધી શકે છે,જે નિવસનતંત્રમાં અસ્થિરતા પેદા કરે છે.
$3$. આક્રમક જાતિઓનું નિયંત્રણ: જ્યારે વિદેશી જાતિઓ દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે કુદરતી ભક્ષકોના અભાવે તે ઝડપથી ફેલાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,ઓસ્ટ્રેલિયામાં $1920$ના દાયકામાં પ્રિકલી પિયર કેક્ટસને તેના કુદરતી ભક્ષક (ફૂદા) દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.
$4$. જૈવિક નિયંત્રણ: ખેતીમાં જીવાત નિયંત્રણ માટે ભક્ષકોની શિકારની વસ્તીને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતાનો ઉપયોગ થાય છે.
$5$. જૈવવિવિધતા જાળવવી: ભક્ષકો શિકારની જાતિઓ વચ્ચેની સ્પર્ધા ઘટાડીને જૈવવિવિધતા જાળવે છે. અમેરિકન પેસિફિક કિનારે તારામાછલી $Pisaster$ અન્ય અપૃષ્ઠવંશી જાતિઓને લુપ્ત થતી અટકાવે છે.
$6$. સાવધાની: ભક્ષકો 'સાવધ' હોય છે કારણ કે જો તેઓ શિકારનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરે,તો ખોરાકના અભાવે શિકાર અને ભક્ષક બંને લુપ્ત થઈ શકે છે.
$7$. શિકારના બચાવના ઉપાયો: શિકાર કરનારા સજીવોએ છદ્માવરણ (camouflage),ઝેરીપણું (દા.ત. મોનાર્ક પતંગિયું) જેવા બચાવના ઉપાયો વિકસાવ્યા છે.
$8$. વનસ્પતિ-તૃણાહારી આંતરક્રિયા: વનસ્પતિઓ માટે તૃણાહારીઓ ભક્ષક છે. વનસ્પતિઓ હલનચલન કરી શકતી ન હોવાથી,તેમણે કીટકો સામે વિવિધ રાસાયણિક અને શારીરિક સંરક્ષણ પદ્ધતિઓ વિકસાવી છે.

Explore More

Similar Questions

વ્હેલની પીઠ પર ઉગતા બાર્નેકલ્સ એ ......... નું ઉદાહરણ છે.

ગોસનો સ્પર્ધાત્મક નિષેધનો નિયમ (Gause's competitive exclusion principle) નીચેનામાંથી કઈ લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે?

કૉલમ-$I$ અને કૉલમ-$II$ ને જોડો:
કૉલમ-$I$કૉલમ-$II$
$(P)$ લાઈકેન્સ$(i)$ પરોપજીવન
$(Q)$ એબિંગડન કાચબો અને બકરી$(ii)$ સહભોજિતા
$(R)$ સી એનિમોન અને ક્લાઉન માછલી$(iii)$ સ્પર્ધા
$(S)$ મનુષ્ય અને યકૃત કૃમિ (લીવર ફ્લુક)$(iv)$ સહજીવન (મ્યુચ્યુઅલિઝમ)

સહભોજિત્વ (Commensalism) ને કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?

જો '$+$' નિશાની લાભદાયી પ્રતિક્રિયા માટે,'$-$' નિશાની નુકસાનકારક પ્રતિક્રિયા માટે અને '$0$' નિશાની તટસ્થ પ્રતિક્રિયા માટે હોય,તો '$+$' અને '$-$' દ્વારા કઈ વસ્તી પ્રતિક્રિયા દર્શાવવામાં આવે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo