ક્વાસી-સ્ટેટિક (અર્ધ-સ્થિર) પ્રક્રિયા સમજાવો.

(N/A) ધારો કે બાહ્ય દબાણ અચાનક ઘટાડવામાં આવે છે (પાત્રમાં રહેલા હલનચલન કરી શકે તેવા પિસ્ટન પરનું વજન ઉપાડીને). તેથી,પિસ્ટન બહારની તરફ પ્રવેગિત થશે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન વાયુ એવી અવસ્થાઓમાંથી પસાર થાય છે જે સંતુલન અવસ્થાઓ નથી. આ બિન-સંતુલન અવસ્થાઓમાં દબાણ અને તાપમાન સુનિશ્ચિત હોતા નથી. જો વાયુ અને તેની આસપાસના વાતાવરણ વચ્ચે તાપમાનનો તફાવત હોય,તો ઉષ્માની ઝડપી આપ-લે થશે,જે દરમિયાન વાયુ બિન-સંતુલન અવસ્થાઓમાંથી પસાર થશે અને થોડા સમય પછી વાયુ સંતુલન અવસ્થા પ્રાપ્ત કરશે.
એક આદર્શ પ્રક્રિયા જેમાં દરેક તબક્કે તંત્ર સંતુલન અવસ્થામાં હોય તેને ક્વાસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે. આવી પ્રક્રિયા અત્યંત ધીમી હોય છે.
ક્વાસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયા એ એક કાલ્પનિક ખ્યાલ છે. વ્યવહારમાં,જે પ્રક્રિયાઓ પૂરતી ધીમી હોય અને જેમાં પિસ્ટનની પ્રવેગિત ગતિ કે તાપમાનનો મોટો તફાવત ન હોય,તે આદર્શ ક્વાસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયાનું અંદાજિત સ્વરૂપ છે.
તંત્ર તેના ચલો $(P, T, V)$ એટલી ધીમેથી બદલે છે કે તે સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની આસપાસના વાતાવરણ સાથે ઉષ્મીય અને યાંત્રિક સંતુલનમાં રહે છે.
ક્વાસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયામાં,દરેક તબક્કે તંત્રનું દબાણ અને બાહ્ય દબાણ વચ્ચેનો તફાવત અત્યંત સૂક્ષ્મ હોય છે.
વાયુને $(P, T)$ અવસ્થામાંથી $(P', T')$ અવસ્થામાં ક્વાસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયા દ્વારા લઈ જવા માટે,આપણે બાહ્ય દબાણમાં ખૂબ જ નાનો ફેરફાર કરીએ છીએ,તંત્રને તેની આસપાસના વાતાવરણ સાથે દબાણ સંતુલિત કરવા દઈએ છીએ અને જ્યાં સુધી તંત્ર $P'$ દબાણ પ્રાપ્ત ન કરે ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયાને અત્યંત ધીમી ગતિએ ચાલુ રાખીએ છીએ.
તે જ રીતે,તાપમાન બદલવા માટે આપણે તંત્ર અને આસપાસના જળાશયો વચ્ચે તાપમાનનો અત્યંત સૂક્ષ્મ તફાવત દાખલ કરીએ છીએ અને $T$ થી $T'$ સુધીના ક્રમશઃ અલગ તાપમાન ધરાવતા જળાશયો પસંદ કરીને,તંત્ર $T'$ તાપમાન પ્રાપ્ત કરે છે.
ક્વાસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયામાં,આસપાસના જળાશયનું તાપમાન અને બાહ્ય દબાણ,તંત્રના તાપમાન અને દબાણથી માત્ર અત્યંત સૂક્ષ્મ રીતે જ અલગ પડે છે.