રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો અને તેમના નામકરણ વિશે સમજાવો.

(N/A) વર્ષ $1963$ માં,$Escherichia$ $coli$ માં બેક્ટેરિયોફેજની વૃદ્ધિને અટકાવવા માટે જવાબદાર બે ઉત્સેચકો અલગ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાંથી એક $DNA$ માં મિથાઈલ સમૂહ ઉમેરતો હતો,જ્યારે બીજો $DNA$ ને કાપતો હતો.
$DNA$ ને કાપતા ઉત્સેચકોને રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ કહેવામાં આવે છે.
$Hind-II$ એ પ્રથમ શોધાયેલ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ ઉત્સેચક છે.
$Hind-II$ હંમેશા છ બેઝ જોડીના ચોક્કસ ક્રમને ઓળખીને $DNA$ અણુઓને એક ચોક્કસ બિંદુએ કાપે છે. આ ચોક્કસ બેઝ ક્રમને $Hind-II$ માટે ઓળખ ક્રમ (recognition sequence) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Hind-II$ ઉપરાંત,આજે આપણે $900$ થી વધુ રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો વિશે જાણીએ છીએ જે $230$ થી વધુ બેક્ટેરિયાની જાતિઓમાંથી અલગ કરવામાં આવ્યા છે.
નામકરણ: આ ઉત્સેચકોનું નામકરણ તે કયા બેક્ટેરિયામાંથી મેળવવામાં આવ્યા છે તેના આધારે કરવામાં આવે છે. નામ ત્રણ કે ચાર અક્ષરોનું બનેલું હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$EcoRI$ માં:
- પ્રથમ અક્ષર '$E$' પ્રજાતિ $Escherichia$ પરથી આવે છે.
- પછીના બે અક્ષરો '$co$' જાતિ $coli$ પરથી આવે છે.
- અક્ષર '$R$' એ સ્ટ્રેઇન $(RY13)$ ના નામ પરથી લેવામાં આવ્યો છે.
- રોમન અંક '$I$' એ ક્રમ દર્શાવે છે જેમાં તે બેક્ટેરિયાની સ્ટ્રેઇનમાંથી ઉત્સેચકો અલગ કરવામાં આવ્યા હતા.