પ્રક્રિયાના દર અને વેગ અચળાંક પર તાપમાનમાં વધારાની અસર સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મોટાભાગની રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ તાપમાનમાં વધારો કરવાથી ઝડપી બને છે.
ઉદાહરણ: $N_{2}O_{5}$ ના વિઘટનમાં,મૂળ પદાર્થના અડધા જથ્થા માટે લાગતો સમય નીચે મુજબ છે:
તાપમાન $50^{\circ}C$ | $25^{\circ}C$ | $0^{\circ}C$
$t_{1/2}$ $12 \ min$ | $5 \ h$ | $10 \ d$

રાસાયણિક પ્રક્રિયાના દર પર તાપમાનની અસર આર્હેનિયસ સમીકરણ દ્વારા સચોટ રીતે સમજાવી શકાય છે:
$k = A e^{-\frac{E_{a}}{RT}}$
જ્યાં $k$ એ વેગ અચળાંક છે,જે પ્રક્રિયાના દરના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$A$ એ આર્હેનિયસ અવયવ અથવા આવૃત્તિ અવયવ છે (જેને પ્રી-એક્સપોનેન્શિયલ અવયવ પણ કહેવાય છે),જે ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે અચળ છે.
$R$ એ વાયુ અચળાંક $(8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$ છે.
$E_{a}$ એ સક્રિયકરણ ઊર્જા $(J \ mol^{-1})$ છે.
સમીકરણની બંને બાજુએ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln k = -\frac{E_{a}}{RT} + \ln A$ અથવા $\log k = -\frac{E_{a}}{2.303 RT} + \log A$
આ સમીકરણ પરથી,$\ln k \propto \frac{1}{T}$.
તાપમાનમાં વધારો થવાથી પ્રક્રિયાના દરમાં વધારો થાય છે અને વેગ અચળાંકમાં ઘાતાંકીય વધારો થાય છે.

Explore More

Similar Questions

એક ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા $A \to B$ માટે સક્રિયકરણ ઊર્જા $15 \ kcal/mol$ અને પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પીમાં ફેરફાર $5 \ kcal/mol$ છે. પ્રતિગામી પ્રક્રિયા $B \to A$ માટે સક્રિયકરણ ઊર્જા ......... $kcal/mol$ છે.

જે પ્રક્રિયામાં પુરોગામી અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે સક્રિયકરણ ઊર્જા સમાન હોય,તે પ્રક્રિયા માટે:

પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \rightarrow P$ માટે,તાપમાન $(T)$ પર આધારિત વેગ અચળાંક $(k)$ સમીકરણ $\log_{10} k = -(2000) \frac{1}{T} + 6$ ને અનુસરે છે. તો પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ $kJ \, mol^{-1}$ માં ......... થશે. (આપેલ છે: $\ln x = 2.3 \times \log_{10} x$ અને $R = 8 \, J \, mol^{-1} K^{-1}$)

આર્હેનિયસ સમીકરણ મુજબ, નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

આર્હેનિયસ સમીકરણ $(0\,^{\circ}C < T < 300\,^{\circ}C)$ નું પાલન કરતી પ્રતિક્રિયા માટે આપેલા આલેખને ધ્યાનમાં લો: ($k$ અને $E_a$ અનુક્રમે વેગ અચળાંક અને સક્રિયકરણ ઉર્જા છે). સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo