બહુવિકલ્પી કારકો (Multiple Alleles) સમજાવો.

(A) $ABO$ રુધિરજૂથ એ બહુવિકલ્પી કારકોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
બહુવિકલ્પી કારકો એટલે વસ્તીમાં એક જ જનીન માટે બેથી વધુ વિકલ્પોનું અસ્તિત્વ. જોકે એક વ્યક્તિમાં એક સમયે માત્ર બે જ કારકો હોઈ શકે છે,પરંતુ ત્રણ કે તેથી વધુ કારકોની હાજરી માત્ર વસ્તીના અભ્યાસ દ્વારા જ જાણી શકાય છે.
ક્યારેક,એક જ જનીન ઉત્પાદન એક કરતા વધુ અસરો પેદા કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,વટાણાના બીજમાં સ્ટાર્ચનું સંશ્લેષણ એક જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જેના બે કારકો ($B$ અને $b$) છે. $BB$ સમયુગ્મીઓ સ્ટાર્ચનું અસરકારક રીતે સંશ્લેષણ કરે છે,પરિણામે મોટા સ્ટાર્ચના કણો બને છે. તેનાથી વિપરીત,$bb$ સમયુગ્મીઓમાં સ્ટાર્ચ સંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતા ઓછી હોય છે અને તેઓ નાના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
બીજ પરિપક્વ થયા પછી,$BB$ બીજ ગોળ અને $bb$ બીજ ખરબચડા દેખાય છે. વિષમયુગ્મીઓ $(Bb)$ ગોળ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે,જે સૂચવે છે કે $B$ પ્રભાવી કારક છે. જોકે,$Bb$ બીજમાં સ્ટાર્ચના કણો મધ્યમ કદના હોય છે. જો સ્ટાર્ચના કણના કદને સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) તરીકે ગણવામાં આવે,તો આ દ્રષ્ટિકોણથી કારકો અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે.
તેથી,પ્રભુતા એ જનીન કે તેના ઉત્પાદનનું સ્વાયત્ત લક્ષણ નથી. તે જનીન ઉત્પાદન,તેનાથી મળતા સ્વરૂપ પ્રકાર અને આપણે કયા સ્વરૂપ પ્રકારનું પરીક્ષણ કરીએ છીએ તેના પર આધાર રાખે છે,ખાસ કરીને જ્યારે એક જ જનીન એક કરતા વધુ લક્ષણોને અસર કરતું હોય.