દ્રઢ આધાર (rigid support) પર તરંગનું પરાવર્તન સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે $+x$-દિશામાં ગતિ કરતું તરંગ પલ્સ કોઈ દ્રઢ (સ્થિર) આધાર સાથે અથડાય છે,ત્યારે તે $-x$-દિશામાં પરાવર્તિત થાય છે.
જો આપણે ધારી લઈએ કે સીમા પર કોઈ ઉર્જાનું શોષણ થતું નથી,તો પરાવર્તિત પલ્સનો આકાર આપાત પલ્સ જેવો જ રહે છે,પરંતુ તેનો કળા તફાવત $180^{\circ}$ અથવા $\pi$ રેડિયન જેટલો બદલાય છે.
આનું કારણ એ છે કે આધાર સ્થિર છે,તેથી તે બિંદુએ સ્થાનાંતર હંમેશા શૂન્ય હોવું જોઈએ.
ધારો કે $t$ સમયે આપાત પ્રગામી તરંગનું સ્થાનાંતર $y_{i}(x, t) = a \sin(kx - \omega t)$ છે.
ધારો કે પરાવર્તિત તરંગનું સ્થાનાંતર $y_{r}(x, t)$ છે.
સુપરપોઝિશનના સિદ્ધાંત મુજબ,પરિણામી સ્થાનાંતર $y(x, t)$ નીચે મુજબ છે:
$y(x, t) = y_{i}(x, t) + y_{r}(x, t)$
આધાર દ્રઢ હોવાથી,સ્થિર છેડા પર સ્થાનાંતર હંમેશા શૂન્ય હોય છે,તેથી $y(x, t) = 0$.
તેથી,$0 = y_{i}(x, t) + y_{r}(x, t)$
આનો અર્થ એ છે કે $y_{r}(x, t) = -y_{i}(x, t)$
આપાત તરંગનું સમીકરણ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$y_{r}(x, t) = -a \sin(kx - \omega t) = a \sin(kx - \omega t + \pi)$

Explore More

Similar Questions

કુંડની નળીમાં $1000 \,Hz$ આવૃત્તિના તરંગો ઉત્પન્ન કરતા, $6$ ક્રમિક નિસ્પંદ બિંદુઓ વચ્ચેનું કુલ અંતર $85 \,cm$ છે. તો નળીમાં ભરેલા વાયુમાં ધ્વનિની ઝડપ કેટલી હશે ($\,ms^{-1}$ માં)?

તણાયેલી દોરીમાં સ્થિત તરંગ $y = 2a \sin kx \cos \omega t$ એ $y_1 = a \sin(kx - \omega t)$ અને કયા તરંગના સંપાતપણાનું પરિણામ છે?

દોરીની $120 \,cm$ લંબાઈ પર $4$ નિસ્પંદ બિંદુઓ (nodes) ધરાવતું સ્થિત તરંગ રચાય છે. તરંગની તરંગલંબાઈ કેટલી છે ($\,cm$ માં)?

એક માધ્યમમાં $300\, Hz$ આવૃત્તિના સ્થિત તરંગો રચાય છે,જેમાં ધ્વનિનો વેગ $1200\, m/s$ છે. નિસ્પંદ બિંદુ (node) અને તેની નજીકના સ્પંદ બિંદુ (antinode) વચ્ચેનું અંતર ... $m$ છે.

બંને છેડે જડેલી દોરીમાં તરંગોનો વેગ $2 \ m/s$ છે. દોરીમાં સ્થિત તરંગો રચાય છે જેમાં નિસ્પંદ બિંદુઓ (nodes) $5.0 \ cm$ ના અંતરે છે. દોરીની કંપન આવૃત્તિ $Hz$ માં કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo