તાપમાન અને ઉષ્માની વ્યાખ્યા આપીને દ્રવ્યના ઉષ્મીય ગુણધર્મોનો અભ્યાસ સમજાવો.

(N/A) તાપમાન એ ગરમ કે ઠંડા હોવાનું સાપેક્ષ માપ અથવા નિર્દેશ છે.
ગરમ વાસણનું તાપમાન ઊંચું હોય છે અને બરફના ટુકડાનું તાપમાન નીચું હોય છે તેમ કહેવાય છે.
જે પદાર્થનું તાપમાન બીજા પદાર્થ કરતાં વધારે હોય તે પદાર્થ વધુ ગરમ કહેવાય છે. ગરમ અને ઠંડું એ ઊંચા અને નીચા જેવા સાપેક્ષ શબ્દો છે.
આપણે સ્પર્શ દ્વારા તાપમાનનો અનુભવ કરી શકીએ છીએ. જોકે,આ તાપમાનની સંવેદના કંઈક અંશે અવિશ્વસનીય છે અને તેની મર્યાદા વૈજ્ઞાનિક હેતુઓ માટે ખૂબ જ મર્યાદિત છે.
ગરમ ઉનાળાના દિવસે ટેબલ પર રાખેલો બરફ જેવો ઠંડો પાણીનો ગ્લાસ અંતે ગરમ થઈ જાય છે,જ્યારે તે જ ટેબલ પર રાખેલો ગરમ ચાનો કપ ઠંડો થઈ જાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે પદાર્થનું તાપમાન (આ કિસ્સામાં બરફ જેવું ઠંડું પાણી અથવા ગરમ ચા) અને તેની આસપાસના માધ્યમનું તાપમાન અલગ હોય,ત્યારે પદાર્થ અને આસપાસના માધ્યમ વચ્ચે ઉષ્માનું સ્થળાંતર થાય છે,જ્યાં સુધી પદાર્થ અને આસપાસનું માધ્યમ સમાન તાપમાને ન આવે.
બરફ જેવા ઠંડા પાણીના ગ્લાસના કિસ્સામાં,ઉષ્મા પર્યાવરણમાંથી ગ્લાસમાં વહે છે,જ્યારે ગરમ ચાના કિસ્સામાં,તે ગરમ ચાના કપમાંથી પર્યાવરણમાં વહે છે.
તેથી,આપણે કહી શકીએ કે ઉષ્મા એ તાપમાનના તફાવતને કારણે બે (અથવા વધુ) તંત્રો અથવા તંત્ર અને તેની આસપાસના વાતાવરણ વચ્ચે સ્થાનાંતરિત થતી ઊર્જાનું સ્વરૂપ છે.
સ્થાનાંતરિત ઉષ્મા ઊર્જાનો $SI$ એકમ જૂલ $(J)$ માં દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યારે તાપમાનનો $SI$ એકમ કેલ્વિન $(K)$ છે,અને ${ }^{\circ}C$ એ તાપમાનનો સામાન્ય રીતે વપરાતો એકમ છે.