$\omega $ આવૃત્તિ પર ચાલતા $LCR$ સર્કિટ માટે,સમીકરણ $L\frac{di}{dt} + Ri + \frac{q}{C} = V_i = V_m \sin \omega t$ છે.
$(a)$ સમીકરણને $i$ વડે ગુણો અને શક્ય હોય ત્યાં સાદું રૂપ આપો.
$(b)$ દરેક પદનું ભૌતિક અર્થઘટન કરો.
$(c)$ સમીકરણને ઉર્જા સંરક્ષણના વિધાનના સ્વરૂપમાં દર્શાવો.
$(d)$ સમીકરણનું એક ચક્ર પર સંકલન કરીને દર્શાવો કે $V$ અને $i$ વચ્ચેનો કળા તફાવત લઘુકોણ હોવો જોઈએ.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $LCR$ સર્કિટ માટે આપેલ સમીકરણ:
$L \frac{di}{dt} + Ri + \frac{q}{C} = V_m \sin \omega t$
$(a)$ બંને બાજુ $i$ વડે ગુણતા:
$Li \frac{di}{dt} + i^2 R + \frac{q}{C} i = V_m i \sin \omega t$
$i = \frac{dq}{dt}$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\frac{d}{dt} \left( \frac{1}{2} L i^2 \right) + i^2 R + \frac{d}{dt} \left( \frac{q^2}{2C} \right) = Vi$
$(b)$ ભૌતિક અર્થઘટન:
$Li \frac{di}{dt} = \frac{d}{dt} (\frac{1}{2} L i^2)$ એ ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ચુંબકીય ઉર્જામાં થતો ફેરફારનો દર છે.
$i^2 R$ એ અવરોધમાં જૂલ ઉષ્મા (પાવર વ્યય) નો દર છે.
$\frac{q}{C} i = \frac{d}{dt} (\frac{q^2}{2C})$ એ કેપેસિટરમાં સંગ્રહિત વિદ્યુત ઉર્જામાં થતો ફેરફારનો દર છે.
$Vi$ એ ઉદગમ દ્વારા અપાતો તાત્ક્ષણિક પાવર છે.
$(c)$ સમીકરણ $\frac{d}{dt} (\frac{1}{2} L i^2 + \frac{q^2}{2C}) + i^2 R = Vi$ એ ઉર્જા સંરક્ષણ દર્શાવે છે,જ્યાં ઉદગમ દ્વારા અપાતો પાવર એ સંગ્રહિત ઉર્જામાં થતો ફેરફાર અને ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થતા પાવરના સરવાળા જેટલો છે.
$(d)$ એક ચક્ર $T = \frac{2\pi}{\omega}$ પર સંકલન કરતા:
$\int_0^T \frac{d}{dt} (\frac{1}{2} L i^2 + \frac{q^2}{2C}) dt + \int_0^T i^2 R dt = \int_0^T Vi dt$
$L$ અને $C$ માં સંગ્રહિત ઉર્જા આવર્તિય હોવાથી,એક ચક્ર પર વિકલનનું સંકલન શૂન્ય થાય છે.
$0 + I_{rms}^2 R T = \int_0^T Vi dt$
$I_{rms}^2 R T > 0$ હોવાથી,સરેરાશ પાવર $\int_0^T Vi dt$ ધન હોવો જોઈએ. આનો અર્થ એ છે કે $\cos \phi > 0$,એટલે કે કળા તફાવત $\phi$ લઘુકોણ હોવો જોઈએ.

Explore More

Similar Questions

$L$ ઇન્ડક્ટન્સ ધરાવતું ઇન્ડક્ટર અને $R$ અવરોધ ધરાવતો અવરોધક શ્રેણીમાં જોડેલા છે અને $\omega$ આવૃત્તિ ધરાવતા સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલા છે. પરિપથમાં વ્યય થતો પાવર કેટલો હશે?

એક કોઈલનો અવરોધ $30\,\Omega$ અને $50\,Hz$ આવૃત્તિએ ઈન્ડક્ટિવ રિએક્ટન્સ $20\,\Omega$ છે. જો $200\,V, 100\,Hz$ ના $AC$ સ્ત્રોતને કોઈલ સાથે જોડવામાં આવે,તો કોઈલમાંથી વહેતો પ્રવાહ ......$A$ હશે.

જો $R = 100\,\Omega$ ધરાવતા શ્રેણી $RL$ સર્કિટમાં પાવર ફેક્ટર $1/2$ હોય અને તેને $ac$ મેઈન્સ $(50\,Hz)$ સાથે જોડવામાં આવે,તો $L$ નું મૂલ્ય શોધો.

એક કોઈલનો અવરોધ $30\,\Omega$ છે અને $50\,Hz$ આવૃત્તિ પર ઈન્ડક્ટિવ રિએક્ટન્સ $20\,\Omega$ છે. જો $200\,V$ અને $100\,Hz$ ના $AC$ સ્ત્રોતને કોઈલ સાથે જોડવામાં આવે,તો કોઈલમાંથી વહેતો પ્રવાહ .......$A$ હશે.

$\frac{2.5}{\pi} \mu F$ કેપેસિટર અને $3000 \, \Omega$ અવરોધને $200 \, V, 50 \, Hz$ ના $AC$ સ્ત્રોત સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે. પાવર ફેક્ટર અને પાવર અનુક્રમે કેટલા થશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo