નીચેની પદ્ધતિઓના સિદ્ધાંતોનું દરેક કિસ્સામાં એક ઉદાહરણ આપીને ટૂંકમાં વર્ણન કરો.
$(a)$ સ્ફટિકીકરણ (Crystallisation)
$(b)$ નિસ્યંદન (Distillation)
$(c)$ ક્રોમેટોગ્રાફી (Chromatography)

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સ્ફટિકીકરણ: આ ઘન કાર્બનિક સંયોજનોના શુદ્ધિકરણ માટેની સૌથી સામાન્ય પદ્ધતિ છે.
સિદ્ધાંત: તે આપેલ દ્રાવકમાં સંયોજન અને અશુદ્ધિઓની દ્રાવ્યતામાં રહેલા તફાવત પર આધારિત છે. અશુદ્ધ સંયોજનને એવા દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે જેમાં તે ઓરડાના તાપમાને અલ્પ દ્રાવ્ય હોય પરંતુ ઊંચા તાપમાને વધુ દ્રાવ્ય હોય. દ્રાવણને ઠંડુ પાડતા,શુદ્ધ સંયોજન સ્ફટિક સ્વરૂપે અલગ પડે છે.
ઉદાહરણ: અશુદ્ધ એસ્પિરિનનું પુનઃસ્ફટિકીકરણ કરીને શુદ્ધ એસ્પિરિન મેળવવામાં આવે છે.
$(b)$ નિસ્યંદન: આ પદ્ધતિ બાષ્પશીલ પ્રવાહીઓને અબાષ્પશીલ અશુદ્ધિઓથી અથવા એવા પ્રવાહીઓના મિશ્રણથી અલગ કરવા માટે વપરાય છે જેમના ઉત્કલનબિંદુમાં પૂરતો તફાવત હોય.
સિદ્ધાંત: તે એ હકીકત પર આધારિત છે કે અલગ-અલગ ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા પ્રવાહીઓ અલગ-અલગ તાપમાને બાષ્પીભવન પામે છે.
ઉદાહરણ: ક્લોરોફોર્મ $(b.p. = 334 \ K)$ અને એનિલિન $(b.p. = 457 \ K)$ ના મિશ્રણને નિસ્યંદન દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
$(c)$ ક્રોમેટોગ્રાફી: આ કાર્બનિક સંયોજનોના અલગીકરણ અને શુદ્ધિકરણ માટેની સૌથી ઉપયોગી પદ્ધતિ છે.
સિદ્ધાંત: તે સ્થિર કલા (stationary phase) પરથી ગતિશીલ કલા (mobile phase) ની અસર હેઠળ મિશ્રણના ઘટકોની ગતિમાં રહેલા તફાવત પર આધારિત છે.
ઉદાહરણ: લાલ અને વાદળી શાહીના મિશ્રણને ક્રોમેટોગ્રાફી દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.

Explore More

Similar Questions

List-$I$ અને List-$II$ ની વસ્તુઓ વચ્ચેની સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
List-$I$ List-$II$
$A$. રંગીન અશુદ્ધિ $(p)$. વરાળ નિસ્યંદન
$B$. $o-$નાઈટ્રોફિનોલ અને $p-$નાઈટ્રોફિનોલનું મિશ્રણ $(q)$. વિભાગીય નિસ્યંદન
$C$. ક્રૂડ નેપ્થા $(r)$. ચારકોલ ટ્રીટમેન્ટ
$D$. ગ્લિસરોલ અને શર્કરાનું મિશ્રણ $(s)$. ઘટાડેલા દબાણ હેઠળ નિસ્યંદન

વરાળ નિસ્યંદન (Steam distillation) ક્યારે લાગુ કરવામાં આવે છે?

$ortho$- અને $para$-નાઈટ્રોફિનોલના $1:1$ મિશ્રણને અલગ કરવાની સૌથી યોગ્ય પદ્ધતિ કઈ છે?

નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ કાર્બનિક સંયોજનના શુદ્ધિકરણમાં વપરાય છે?

નીચેનામાંથી કયા કાર્બનિક સંયોજનને નિર્જળ $CaCl_{2}$ દ્વારા સૂકવી શકાતું નથી?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo