બફર દ્રાવણનું મહત્વ જણાવો.

(N/A) બફર દ્રાવણ રાસાયણિક અને જૈવ-રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓમાં અને ખાસ કરીને વિશ્લેષણાત્મક રસાયણવિજ્ઞાનમાં ખૂબ મહત્વના છે.
$(i)$ જૈવિક પ્રક્રિયાઓમાં: ઉદાહરણ તરીકે,આપણા રક્તનું $pH$ મૂલ્ય $(H_{2}CO_{3} + NaHCO_{3})$ બફર દ્વારા $7.36$ થી $7.42$ ની વચ્ચે જળવાય છે. માનવ શરીરમાં $[HCO_{3}^{-}] / [CO_{3}^{2-}]$ અને $[H_{2}PO_{4}^{-}] / [HPO_{4}^{2-}]$ ધરાવતા બફર દ્રાવણો હાજર હોય છે.
$(ii)$ ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓમાં: ઇલેક્ટ્રોપ્લેટિંગ,ચામડાનું ઉત્પાદન,ફોટોગ્રાફિક સામગ્રી,રંગો અને ખાદ્ય પદાર્થોના સંરક્ષણમાં બફરનો ઉપયોગ થાય છે.
$(iii)$ દવાઓની બનાવટમાં: દવાઓની અસરકારકતા માટે ચોક્કસ $pH$ જાળવવો જરૂરી છે,તેથી બફરનો ઉપયોગ અનિવાર્ય છે.
$(iv)$ કોસ્મેટિક વસ્તુઓમાં: કોસ્મેટિક્સ હાનિકારક ન બને તે માટે બફર દ્વારા $pH$ જાળવવામાં આવે છે.
$(v)$ ખેતીમાં: પાક માટે જમીનમાં કાર્બોનેટ,બાયકાર્બોનેટ,ફોસ્ફેટ અને કાર્બનિક એસિડ દ્વારા બફરની રચના થાય છે.
$(vi)$ વિશ્લેષણાત્મક રસાયણવિજ્ઞાનમાં: સમૂહ-$II$ $(HCl + H_{2}S)$,સમૂહ-$III$ $(NH_{4}Cl + NH_{4}OH)$,અને સમૂહ-$IV$ $(NH_{4}Cl + NH_{4}OH + (NH_{4})_{2}S)$ માં ચોક્કસ $pH$ જાળવીને આયનોના પસંદગીયુક્ત અવક્ષેપન માટે બફર દ્રાવણનો ઉપયોગ થાય છે.