ન્યુક્લિએઝ ઉત્સેચકના પ્રકારો અને કાર્યો જણાવો.

(N/A) રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો એ ન્યુક્લિએઝ નામના ઉત્સેચકોના મોટા વર્ગનો ભાગ છે.
$(i)$ એક્ઝોન્યુક્લિએઝ ઉત્સેચકો: તેઓ $DNA$ ના છેડાઓ પરથી ન્યુક્લિઓટાઇડ્સને દૂર કરે છે.
$(ii)$ એન્ડોન્યુક્લિએઝ ઉત્સેચકો: એન્ડોન્યુક્લિએઝ $DNA$ ની અંદર ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપ મૂકે છે.
દરેક રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ $DNA$ શૃંખલાની લંબાઈનું નિરીક્ષણ કરીને કાર્ય કરે છે. એકવાર તેને ચોક્કસ ઓળખ ક્રમ (recognition sequence) મળી જાય,પછી તે $DNA$ સાથે જોડાય છે.
ત્યારબાદ તે બેવડી કુંતલમય શૃંખલાના બંને તંતુઓને તેમની શર્કરા-ફોસ્ફેટ બેકબોનમાં ચોક્કસ બિંદુઓ પર કાપે છે.
- દરેક રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ $DNA$ માં એક ચોક્કસ પેલિન્ડ્રોમિક ન્યુક્લિઓટાઇડ ક્રમને ઓળખે છે.
- $DNA$ માં પેલિન્ડ્રોમ એ બેઝ જોડીઓનો એવો ક્રમ છે જે બંને તંતુઓ પર સમાન રીતે વંચાય છે જ્યારે વાંચવાની દિશા સમાન રાખવામાં આવે છે.