વેન્ડર વાલ્સ બળોના પ્રકારો આપો અને કોઈપણ એક સમજાવો.

(N/A) વેન્ડર વાલ્સ બળો મુખ્યત્વે નીચેના પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત થયેલ છે:
$1$. લંડન ડિસ્પર્શન બળો
$2$. ડાયપોલ-ડાયપોલ બળો
$3$. ડાયપોલ-ઇન્ડ્યુસ્ડ ડાયપોલ બળો
ડાયપોલ-ડાયપોલ બળોની સમજૂતી:
ડાયપોલ-ડાયપોલ બળો કાયમી ડાયપોલ ધરાવતા અણુઓ વચ્ચે કાર્ય કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$HCl$,$HF$,$CO$,$NO$,અને $NH_{3}$ આ બળો દર્શાવે છે.
ડાયપોલના છેડાઓ "આંશિક વીજભાર" ધરાવે છે જેને ગ્રીક અક્ષર ડેલ્ટા $(\delta)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. આ આંશિક વીજભાર હંમેશા એકમ ઇલેક્ટ્રોનિક વીજભાર $(1.6 \times 10^{-19} \ C)$ કરતા ઓછા હોય છે.
રચના: પાડોશી ધ્રુવીય અણુઓ એકબીજા સાથે આંતરક્રિયા કરે છે. આકૃતિ $(a)$ હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ ડાયપોલમાં ઇલેક્ટ્રોન ક્લાઉડનું વિતરણ દર્શાવે છે,અને આકૃતિ $(b)$ બે $HCl$ અણુઓ વચ્ચેની ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયા દર્શાવે છે.
લાક્ષણિકતાઓ:
- આ આંતરક્રિયા લંડન બળો કરતા મજબૂત છે પરંતુ આયન-આયન આંતરક્રિયા કરતા નબળી છે કારણ કે તેમાં માત્ર આંશિક વીજભાર સામેલ છે.
- ડાયપોલ વચ્ચેનું અંતર વધતા આકર્ષણ બળ ઘટે છે.
- આંતરક્રિયા ઉર્જા ધ્રુવીય અણુઓ વચ્ચેના અંતરના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
- સ્થિર ધ્રુવીય અણુઓ (ઘન પદાર્થોમાં) વચ્ચેની ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયા ઉર્જા $1/r^{3}$ ના પ્રમાણમાં હોય છે અને ફરતા ધ્રુવીય અણુઓ માટે તે $1/r^{6}$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,જ્યાં $r$ એ અણુઓ વચ્ચેનું અંતર છે.
- નોંધ: ધ્રુવીય અણુઓ લંડન બળો પણ દર્શાવે છે; આમ,કુલ આંતરઆણ્વીય બળ એ ડાયપોલ-ડાયપોલ અને લંડન બળોનો સરવાળો છે:
$\text{કુલ આકર્ષણ} = \text{ડાયપોલ-ડાયપોલ આકર્ષણ} + \text{લંડન આકર્ષણ બળો}$