મોહન અને વિરેન્દ્ર નીચેની સમસ્યા પર ચર્ચા કરી રહ્યા હતા: એક છોકરો ફૂટબોલને હવામાં ઊંચે લાત મારે છે. તે દોડે છે અને જમીન પર પડે તે પહેલાં ફૂટબોલને પકડી લે છે. છોકરો અને ફૂટબોલ,આ બંનેમાંથી કોનું સ્થાનાંતર વધારે છે? મોહનનું માનવું હતું કે ફૂટબોલ હવામાં જઈને પાછું આવ્યું છે,જ્યારે છોકરો અને બોલ બંનેએ સમાન સ્થાનાંતર કર્યું છે. વિરેન્દ્રએ તેને કહ્યું કે આ સાચું નથી. બંનેએ ચર્ચા કરી અને તેમની વચ્ચેની બાબત ઉકેલી.
$(a)$ તમારા મતે કોણ સાચું છે,મોહન કે વિરેન્દ્ર?
$(b)$ તમે રમનમાં કયા મૂલ્યો જુઓ છો?

$(a)$ મિશ્ર મત્સ્ય સંવર્ધન (Composite fish culture) પદ્ધતિ એટલે શું?
$(b)$ આ પદ્ધતિનો એક ફાયદો અને એક ગેરફાયદો જણાવો.

જ્યારે અશોક તેના ગામની મુલાકાતે ગયો ત્યારે તેણે જોયું કે ગ્રામજનો કુપોષણથી પીડાતા હતા. ગામમાં કુપોષણને રોકવા માટે,તેણે તેમને તળાવમાં પાંચ કે છ માછલીઓની જાતો પસંદ કરવાનું સૂચન કર્યું. આનાથી તળાવમાંથી માછલીનું ઉત્પાદન વધ્યું. ગ્રામજનો પરિણામ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા અને તેને ગામના અન્ય બે તળાવો માટે મદદ કરવા કહ્યું.
$(i)$ આ સઘન મત્સ્યઉછેરને શું નામ આપવામાં આવ્યું છે?
$(ii)$ કયા આધારે વિવિધ માછલીઓની જાતો પસંદ કરવામાં આવે છે તે લખો.
$(iii)$ અશોકની પહેલ પ્રશંસનીય છે. બે કારણો આપો.

ચારાના પાક માટે બે ઇચ્છનીય લક્ષણો જણાવો.

આકૃતિ બે પાક ખેતરો [પ્લોટ $A$ અને $B$] દર્શાવે છે જેમને અનુક્રમે છાણિયા ખાતર (manures) અને રાસાયણિક ખાતરો દ્વારા સારવાર આપવામાં આવી છે,અન્ય પર્યાવરણીય પરિબળોને સમાન રાખીને. આલેખનું અવલોકન કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ પ્લોટ $B$ માં ઉત્પાદનમાં અચાનક વધારો અને પછી ક્રમશઃ ઘટાડો કેમ જોવા મળે છે?
$(ii)$ પ્લોટ $A$ ના આલેખમાં સૌથી ઉચ્ચ શિખર થોડું મોડું કેમ આવે છે?
$(iii)$ બંને આલેખની અલગ પેટર્નનું કારણ શું છે?

ચેતનના પિતા કાર ખરીદવા માંગતા હતા. તેમણે વિવિધ કારની કિંમત અને વિશિષ્ટતાઓ જાણવા માટે ઘણા શોરૂમની મુલાકાત લીધી. એક શોરૂમમાં સેલ્સમેને તેમને કહ્યું કે તેમની કારમાં ઉત્તમ બ્રેક્સ છે જેથી કાર તરત જ (instantaneously) ઉભી રહી જાય છે. ચેતનના પિતા પ્રભાવિત થયા અને તે કાર ખરીદવાનું નક્કી કર્યું. સાંજે,તેમણે આ બાબતની ચર્ચા તેમના પરિવાર સાથે કરી. ચેતને તેના પિતાને કહ્યું કે આવી કાર બનાવી શકાય નહીં અને સેલ્સમેને તેમને જૂઠું કહ્યું છે. તેણે તેના પિતાને કહ્યું કે તેમણે તે કાર ખરીદવી જોઈએ નહીં અને તે શોરૂમમાંથી તો ક્યારેય નહીં. તેણે તેના પિતાને સમજાવ્યું કે આવું શા માટે શક્ય નથી. તેના પિતા સહમત થયા અને બીજા શોરૂમની મુલાકાત લેવાનું અને આ વખતે સાવચેત રહેવાનું વચન આપ્યું.
$(a)$ ચેતને તેના પિતાને સમજાવવા માટે શું સમજૂતી આપી હશે?
$(b)$ તમે ચેતનમાં કયા મૂલ્યો જુઓ છો?