પોટેન્શિયોમીટર વોલ્ટમીટર કરતા વધુ સચોટ રીતે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત માપે છે કારણ કે

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પોટેન્શિયોમીટર સાથે પ્રયોગ કરતી વખતે,એવું જોવા મળ્યું કે ગેલ્વેનોમીટરમાં આવતું આવર્તન એક તરફી છે અને $(i)$ જ્યારે જોકીને તારના એક છેડા $A$ થી છેડા $B$ તરફ ખસેડવામાં આવે છે ત્યારે આવર્તન ઘટે છે; $(ii)$ જ્યારે જોકીને છેડા $B$ તરફ ખસેડવામાં આવે છે ત્યારે આવર્તન વધે છે.
$(i)$ કિસ્સા $(i)$ માં કોષ $E_1$ નો કયો ટર્મિનલ ($+$ અથવા $-ve$) $X$ પર જોડાયેલ છે અને $E_1$ એ $E$ સાથે કેવી રીતે સંબંધિત છે?
$(ii)$ કિસ્સા $(ii)$ માં કોષ $E_1$ નો કયો ટર્મિનલ $X$ પર જોડાયેલ છે?

બે વિદ્યાર્થીઓ $X$ અને $Y$ અલગ-અલગ પોટેન્શિયોમીટરનો પ્રયોગ કરે છે અને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ નલ પોઈન્ટ (તટસ્થ બિંદુ) મેળવવામાં આવે છે. પ્રયોગ દરમિયાન:
$(i)$ $X$,$R$ (અવરોધ) નું મૂલ્ય વધારે છે.
(ii) $Y$,અન્ય કોઈ ફેરફાર કર્યા વિના $S$ (અવરોધ) નું મૂલ્ય ઘટાડે છે.
વિદ્યાર્થી $X$ અને $Y$ દ્વારા મેળવેલ નલ પોઈન્ટનું સ્થાન અનુક્રમે:

આપેલી આકૃતિ અજ્ઞાત બેટરી $(E)$ ના આંતરિક અવરોધ $(r)$ ની ગણતરી માટે પોટેન્શિયોમીટરની ગોઠવણી દર્શાવે છે. જ્યારે કી ખુલ્લી હોય ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $70.0 \, cm$ છે અને જ્યારે કી બંધ હોય ત્યારે $60.0 \, cm$ છે. $R = 132.40 \, \Omega$ છે. અજ્ઞાત કોષનો આંતરિક અવરોધ $(r)$ ....... $\Omega$ હશે (આપેલ છે $E_o > E$):-

પોટેન્શિયોમીટરના તારની લંબાઈ $4 \,m$ છે અને તે એક એક્યુમ્યુલેટર સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે. એક કોષનું e.m.f. તારની $1.5 \,m$ લંબાઈ પર સંતુલિત થાય છે. જો પોટેન્શિયોમીટરના તારની લંબાઈ બમણી કરવામાં આવે,તો તારની નવી સંતુલન લંબાઈ કેટલી થશે ($\,m$ માં)?

જ્યારે એક કોષને $5 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર $150 \ cm$ ની લંબાઈ પર સંતુલિત થાય છે. પરંતુ જ્યારે તેને $10 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $25 \ cm$ જેટલી વધે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે સંતુલન લંબાઈ કેટલી હશે ($cm$ માં)?