એવી સ્થિતિ જણાવો કે જેમાં દ્વિ-આણ્વિય પ્રક્રિયા ગતિકીય રીતે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા હોય.
(N/A) જ્યારે પ્રક્રિયકોમાંથી એક પ્રક્રિયક મોટા પ્રમાણમાં (excess) હોય ત્યારે દ્વિ-આણ્વિય પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા બને છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઇથાઇલ એસિટેટનું જળવિભાજન:
$CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O \rightarrow CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH$
આ પ્રક્રિયામાં,પાણી મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે,તેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની સાંદ્રતા લગભગ અચળ રહે છે.
આમ,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$Rate = k[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]^{1}[H_{2}O]^{0} = k'[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]$
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા તરીકે વર્તે છે,જેને આભાસી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા (pseudo-first-order reaction) પણ કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઇથાઇલ એસિટેટનું જળવિભાજન:
$CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O \rightarrow CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH$
આ પ્રક્રિયામાં,પાણી મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે,તેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની સાંદ્રતા લગભગ અચળ રહે છે.
આમ,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$Rate = k[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]^{1}[H_{2}O]^{0} = k'[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]$
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા તરીકે વર્તે છે,જેને આભાસી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા (pseudo-first-order reaction) પણ કહેવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
પ્રક્રિયા $A + B \to C$ નો પ્રક્રિયા ક્રમ શું છે?
અવલોકન $[A] \ (mol \ L^{-1})$ $[B] \ (mol \ L^{-1})$ દર $(mol \ L^{-1} \ sec^{-1})$ $1$ $0.1$ $0.1$ $2 \times 10^{-3}$ $2$ $0.4$ $0.1$ $3.2 \times 10^{-3}$ $3$ $0.1$ $0.2$ $8 \times 10^{-3}$
| અવલોકન | $[A] \ (mol \ L^{-1})$ | $[B] \ (mol \ L^{-1})$ | દર $(mol \ L^{-1} \ sec^{-1})$ |
|---|---|---|---|
| $1$ | $0.1$ | $0.1$ | $2 \times 10^{-3}$ |
| $2$ | $0.4$ | $0.1$ | $3.2 \times 10^{-3}$ |
| $3$ | $0.1$ | $0.2$ | $8 \times 10^{-3}$ |
Difficult
View Solutionનીચે બે અલગ-અલગ પ્રક્રિયાઓના વેગ અચળાંક આપેલા છે. દરેક પ્રક્રિયાનો પ્રક્રિયા ક્રમ શોધો.
$(a)$ $2.418 \times 10^{-5} \ hr^{-1}$
$(b)$ $7.1 \times 10^{-4} \ atm \ s^{-1}$
$(a)$ $2.418 \times 10^{-5} \ hr^{-1}$
$(b)$ $7.1 \times 10^{-4} \ atm \ s^{-1}$
Medium
View Solutionપ્રક્રિયા $A + B \to \text{Products}$ માટે,વેગ નિયમ $\text{Rate} = k[A][B]^{3/2}$ છે. શું આ પ્રક્રિયા પ્રાથમિક (elementary) પ્રક્રિયા હોઈ શકે? સમજાવો.
Easy
View Solutionઅણુઓ $X$ નું $Y$ માં રૂપાંતર દ્વિતીય ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. જો $X$ ની સાંદ્રતા ત્રણ ગણી કરવામાં આવે,તો તે $Y$ બનવાના દરને કેવી રીતે અસર કરશે?
Medium
View Solutionપ્રક્રિયા $2 A + B \longrightarrow D + E$ માટે,નીચે મુજબની ક્રિયાવિધિ સૂચવવામાં આવી છે: $A + B \longrightarrow C + D$ (ધીમું) અને $A + C \longrightarrow E$ (ઝડપી). વેગ નિયમ નક્કી કરો.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo