(N/A) ડોકટરો અથવા નિષ્ણાત નર્સ દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવતા સાધનોને ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ડિવાઇસ $(IUDs)$ કહેવામાં આવે છે.
$IUDs$ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના હોય છે:
$(a)$ બિન-ઔષધીય $IUDs$: દા.ત.,લિપ્સ લૂપ (Lippes loop).
$(b)$ કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: દા.ત.,$CuT$,$Cu7$,મલ્ટીલોડ $375$.
$(c)$ હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$: દા.ત.,પ્રોજેસ્ટાસર્ટ (Progestasert),$LNG-20$.
$IUDs$ ની અસરો:
$1$. $IUDs$ ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ દ્વારા મુક્ત થતા $Cu$ આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે.
$3$. હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$ ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે.
જે સ્ત્રીઓ ગર્ભાવસ્થામાં વિલંબ કરવા માંગતી હોય અને/અથવા બાળકો વચ્ચે અંતર રાખવા માંગતી હોય તેમના માટે $IUDs$ આદર્શ ગર્ભનિરોધક છે.