ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન (કેન્દ્રકીય સંલયન) એટલે શું? તેના ન્યુક્લિયર સમીકરણો આપી સમજાવો અને થર્મોન્યુક્લિયર ફ્યુઝનની વ્યાખ્યા લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં બે હલકા ન્યુક્લિયસ જોડાઈને એક ભારે ન્યુક્લિયસ બનાવે છે,જેના પરિણામે મોટી માત્રામાં ઉર્જા મુક્ત થાય છે.
ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન પ્રતિક્રિયાઓના ઉદાહરણો:
$(1)$ ${ }_{1}^{1} H + { }_{1}^{1} H \rightarrow { }_{1}^{2} H + e^{+} + \nu + 0.42 \text{ MeV}$
(પ્રોટોન + પ્રોટોન $\rightarrow$ ડ્યુટેરોન + પોઝિટ્રોન + ન્યુટ્રિનો + ઉર્જા)
$(2)$ ${ }_{1}^{2} H + { }_{1}^{2} H \rightarrow { }_{2}^{3} He + { }_{0}^{1} n + 3.27 \text{ MeV}$
(ડ્યુટેરોન + ડ્યુટેરોન $\rightarrow$ હિલિયમ-$3$ + ન્યુટ્રોન + ઉર્જા)
$(3)$ ${ }_{1}^{2} H + { }_{1}^{2} H \rightarrow { }_{1}^{3} H + { }_{1}^{1} H + 4.03 \text{ MeV}$
(ડ્યુટેરોન + ડ્યુટેરોન $\rightarrow$ ટ્રાઇટોન + પ્રોટોન + ઉર્જા)
ફ્યુઝન થવા માટે,ન્યુક્લિયસે સ્થિર વિદ્યુત કુલંબ અપાકર્ષણને દૂર કરવું પડે છે. આ માટે ઉચ્ચ ગતિજ ઉર્જાની જરૂર પડે છે,જે સામાન્ય રીતે $10^{7} \text{ K}$ થી $10^{9} \text{ K}$ ના તાપમાને પ્રાપ્ત થાય છે.
સંબંધ $K = \frac{3}{2} k_{B} T$ નો ઉપયોગ કરીને,જ્યાં $K \approx 400 \text{ keV}$,જરૂરી તાપમાન:
$T = \frac{2K}{3k_{B}} \approx 3 \times 10^{9} \text{ K}$ છે.
થર્મોન્યુક્લિયર ફ્યુઝન એટલે સિસ્ટમનું તાપમાન એટલું વધારીને કરવામાં આવતી ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન પ્રક્રિયા કે જેથી કણો પાસે કુલંબ અપાકર્ષણ અવરોધને દૂર કરવા માટે પૂરતી ગતિજ ઉર્જા હોય.

Explore More

Similar Questions

જ્યારે ઘન લિથિયમનો નમૂનો હાઇડ્રોજન વાયુના ફ્લાસ્કમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે નીચેની પ્રતિક્રિયા થાય છે: $_1^1H + {_3^7Li} \to {_2^4He} + {_2^4He}$. આ વિધાન છે:

એક તારામાં શરૂઆતમાં $10^{40}$ ડ્યુટેરોન છે. તે નીચેની પ્રક્રિયાઓ દ્વારા ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે:
$_1H^2 + _1H^2 \to _1H^3 + p$
$_1H^2 + _1H^3 \to _2He^4 + n$
ન્યુક્લિયસના દળ નીચે મુજબ છે:
$M(H^2) = 2.014 \, amu; \, M(p) = 1.007 \, amu;$
$M(n) = 1.008 \, amu; \, M(He^4) = 4.001 \, amu$
જો તારા દ્વારા ઉત્સર્જિત સરેરાશ પાવર $10^{16} \, W$ હોય, તો તારાનો ડ્યુટેરોનનો જથ્થો કેટલા સમયમાં ખતમ થઈ જશે?

નીચે આપેલી ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયાનો પ્રકાર ઓળખો:
$4\,_{1}H^{1} \to \,_{2}He^{4} + 2\,_{1}e^{0} + 2\nu + 26\,MeV$

${ }_{92} U^{235}$ ના એક ન્યુક્લિયસના વિખંડન (fission) માં મુક્ત થતી ઉર્જા $200 \ MeV$ છે. $32 \ kW$ પાવર લેવલ પર કાર્યરત ${ }_{92} U^{235}$ ઇંધણ ધરાવતા રિએક્ટરનો વિખંડન દર (fission rate) કેટલો હશે?

નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો પસંદ કરો:
$I$. $\beta$-ક્ષય દરમિયાન ઇલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જન હંમેશા ન્યુટ્રિનો સાથે હોય છે.
$II$. ન્યુક્લિયર બળ વિદ્યુતભારથી સ્વતંત્ર છે.
$III$. તારાઓની ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત સંલયન (Fusion) છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo