Class 11PhysicsMechanical Properties of SolidsBasic of Elasticity, Stress and Strain relationship and Graphical analysis
Easyવિકૃતિ (Strain) એટલે શું? લંબાઈગત વિકૃતિ $(\varepsilon)$ સમજાવો.
(N/A) જ્યારે કોઈ ઘન પદાર્થ પર બાહ્ય વિરૂપક બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેના પરિમાણમાં ત્રણ રીતે ફેરફાર થાય છે:
$(1)$ લંબાઈમાં,$(2)$ કદમાં અને $(3)$ આકારમાં.
પદાર્થના પરિમાણમાં થતા ફેરફાર અને તેના મૂળ પરિમાણના ગુણોત્તરને વિકૃતિ કહે છે.
લંબાઈગત વિકૃતિ: વિરૂપક બળને કારણે પદાર્થની લંબાઈમાં થતા આંશિક ફેરફારને લંબાઈગત વિકૃતિ કહે છે.
જો પદાર્થની મૂળ લંબાઈ $L$ હોય અને વિરૂપક બળ $F$ ને કારણે લંબાઈમાં થતો ફેરફાર $\Delta L$ હોય,તો લંબાઈગત વિકૃતિ $\varepsilon_{l}$ નીચે મુજબ મળે:
$\varepsilon_{l} = \frac{\Delta L}{L}$
જો લંબાઈમાં વધારો થાય,તો તેને તણાવ વિકૃતિ (tensile strain) કહેવાય છે અને જો લંબાઈમાં ઘટાડો થાય,તો તેને દાબીય વિકૃતિ (compressive strain) કહેવાય છે.
$(1)$ લંબાઈમાં,$(2)$ કદમાં અને $(3)$ આકારમાં.
પદાર્થના પરિમાણમાં થતા ફેરફાર અને તેના મૂળ પરિમાણના ગુણોત્તરને વિકૃતિ કહે છે.
લંબાઈગત વિકૃતિ: વિરૂપક બળને કારણે પદાર્થની લંબાઈમાં થતા આંશિક ફેરફારને લંબાઈગત વિકૃતિ કહે છે.
જો પદાર્થની મૂળ લંબાઈ $L$ હોય અને વિરૂપક બળ $F$ ને કારણે લંબાઈમાં થતો ફેરફાર $\Delta L$ હોય,તો લંબાઈગત વિકૃતિ $\varepsilon_{l}$ નીચે મુજબ મળે:
$\varepsilon_{l} = \frac{\Delta L}{L}$
જો લંબાઈમાં વધારો થાય,તો તેને તણાવ વિકૃતિ (tensile strain) કહેવાય છે અને જો લંબાઈમાં ઘટાડો થાય,તો તેને દાબીય વિકૃતિ (compressive strain) કહેવાય છે.
Explore More
Similar Questions
Column-$II$ ની વિગતોને Column-$I$ માં આપેલી માહિતી સાથે યોગ્ય રીતે જોડો.
Column-$I$ Column-$II$ $(a)$ પ્રતિબળ એ વિકૃતિના સમપ્રમાણમાં છે. $(i)$ સ્થિતિસ્થાપકતાની હદ (Elastic limit) $(b)$ જ્યારે તાર પરથી ભાર દૂર કરવામાં આવે છે, ત્યારે પદાર્થ તેના મૂળ પરિમાણને પાછું મેળવે છે. $(ii)$ સમપ્રમાણતાની હદ (Limit of proportionality) $(iii)$ પ્લાસ્ટિક વિરૂપણ (Plastic deformation)
| Column-$I$ | Column-$II$ |
| $(a)$ પ્રતિબળ એ વિકૃતિના સમપ્રમાણમાં છે. | $(i)$ સ્થિતિસ્થાપકતાની હદ (Elastic limit) |
| $(b)$ જ્યારે તાર પરથી ભાર દૂર કરવામાં આવે છે, ત્યારે પદાર્થ તેના મૂળ પરિમાણને પાછું મેળવે છે. | $(ii)$ સમપ્રમાણતાની હદ (Limit of proportionality) |
| $(iii)$ પ્લાસ્ટિક વિરૂપણ (Plastic deformation) |
Easy
View Solutionધારો કે એક તાર છત (દ્રઢ આધાર) પરથી લટકાવવામાં આવ્યો છે અને તેના મુક્ત છેડા પર $W$ વજન લટકાવીને ખેંચવામાં આવ્યો છે. તારના $A$ આડછેદના ક્ષેત્રફળ ધરાવતા કોઈપણ બિંદુએ ઉદ્ભવતું લંબગત પ્રતિબળ કેટલું હશે?
$m$ દળનો એક ધાતુનો બ્લોક $14\,mm$ વ્યાસના ધાતુના તાર દ્વારા એક દ્રઢ આધાર પરથી લટકાવેલ છે. સંતુલન સ્થિતિમાં તારમાં ઉદ્ભવતું તણાવ પ્રતિબળ $7 \times 10^5\,N m^{-2}$ છે. દળ $m$ નું મૂલ્ય $......kg$ છે.
($g = 9.8\,m s^{-2}$ અને $\pi = \frac{22}{7}$ લો)
($g = 9.8\,m s^{-2}$ અને $\pi = \frac{22}{7}$ લો)
$50 \;kg$ ની એક છોકરી હાઈ હીલના પગરખાં પહેરીને એક જ હીલ પર સંતુલન જાળવે છે. હીલ વર્તુળાકાર છે અને તેનો વ્યાસ $1.0 \;cm$ છે. હીલ દ્વારા સમક્ષિતિજ ભોંયતળિયા પર લાગતું દબાણ કેટલું હશે?
Medium
View Solution$2 \ m$ લંબાઈનો એક સળિયો લીસી આડી સપાટી પર પડેલો છે. જો સળિયાને $0^\circ C$ થી $20^\circ C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે,તો ઉદ્ભવતું રેખીય વિકૃતિ (longitudinal strain) શોધો? $(\alpha = 5 \times 10^{-5} / ^\circ C)$
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo