રંજકકણો (Plastids) ક્યાં જોવા મળે છે? તેના પ્રકારો અને કાર્યો ટૂંકમાં સમજાવો.

(N/A) $\Rightarrow$ રંજકકણો તમામ વનસ્પતિ કોષોમાં અને યુગ્લીનોઈડ્સમાં જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ તે કદમાં મોટા હોવાથી સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સરળતાથી જોઈ શકાય છે. તેમાં વિશિષ્ટ રંજકદ્રવ્યો આવેલા હોય છે,જે વનસ્પતિને ચોક્કસ રંગ આપે છે.
$\Rightarrow$ રંજકદ્રવ્યોના પ્રકારને આધારે રંજકકણોને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે:
$(a)$ હરિતકણ (Chloroplasts),$(b)$ રંગકણ (Chromoplasts) અને $(c)$ રંગહીન કણ (Leucoplasts).
$(a)$ હરિતકણ: હરિતકણોમાં ક્લોરોફિલ અને કેરોટીનોઈડ રંજકદ્રવ્યો આવેલા હોય છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી પ્રકાશ ઉર્જાને પકડવા માટે જવાબદાર છે.
$(b)$ રંગકણ: રંગકણોમાં ચરબીમાં દ્રાવ્ય કેરોટીનોઈડ રંજકદ્રવ્યો જેવા કે કેરોટીન,ઝેન્થોફિલ અને અન્ય આવેલા હોય છે. આ વનસ્પતિના ભાગોને પીળો,નારંગી કે લાલ રંગ આપે છે.
$(c)$ રંગહીન કણ: રંગહીન કણો વિવિધ આકાર અને કદના રંગવિહીન રંજકકણો છે જે પોષકતત્વોનો સંગ્રહ કરે છે:
$(i)$ મંડકણ (Amyloplasts): કાર્બોદિતોનો સંગ્રહ કરે છે (દા.ત.,બટાટા).
$(ii)$ તૈલકણ (Elaioplasts): તેલ અને ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે.
$(iii)$ સમીકણ (Aleuroplasts): પ્રોટીનનો સંગ્રહ કરે છે.