નીચેનામાંથી કયા ઉદાહરણો (આશરે) સરળ આવર્ત ગતિ (Simple Harmonic Motion) દર્શાવે છે અને કયા આવર્ત ગતિ દર્શાવે છે પરંતુ સરળ આવર્ત ગતિ નથી?
$(a)$ પૃથ્વીનું તેની ધરી પર પરિભ્રમણ.
$(b)$ $U$-ટ્યુબમાં દોલન કરતા પારાના સ્તંભની ગતિ.
$(c)$ લીસી વક્ર વાટકીમાં રહેલા બોલ બેરિંગની ગતિ,જ્યારે તેને સૌથી નીચેના બિંદુથી થોડે ઉપરના બિંદુએથી છોડવામાં આવે.
$(d)$ બહુપરમાણ્વીય અણુની તેના સંતુલન સ્થાનની આસપાસ થતી સામાન્ય કંપન ગતિ.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(B, C) અને $(c)$ એ સરળ આવર્ત ગતિ $(SHM)$ છે અને $(a)$ અને $(d)$ એ આવર્ત ગતિ છે,પરંતુ સરળ આવર્ત ગતિ નથી.
$(a)$ પૃથ્વીનું તેની ધરી પર પરિભ્રમણ એ આવર્ત ગતિ છે કારણ કે તે સમાન સમયગાળામાં પોતાની સ્થિતિનું પુનરાવર્તન કરે છે. જોકે,આ ગતિ સરળ આવર્ત ગતિ નથી કારણ કે તેમાં સંતુલન બિંદુની આસપાસ આગળ-પાછળની ગતિનો સમાવેશ થતો નથી.
$(b)$ $U$-ટ્યુબમાં દોલન કરતા પારાનો સ્તંભ સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. પારો એક નિશ્ચિત સંતુલન સ્થાનની આસપાસ સમાન પથ પર આગળ-પાછળ ગતિ કરે છે,જે સરળ આવર્ત ગતિની શરતોનું પાલન કરે છે.
$(c)$ જ્યારે બોલ બેરિંગને લીસી વક્ર વાટકીમાં સૌથી નીચેના બિંદુથી થોડે ઉપરથી છોડવામાં આવે છે,ત્યારે તે સંતુલન સ્થાનની આસપાસ આગળ-પાછળ દોલન કરે છે. નાના સ્થાનાંતર માટે,પુનઃસ્થાપક બળ સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં હોય છે,તેથી તે સરળ આવર્ત ગતિ છે.
$(d)$ બહુપરમાણ્વીય અણુના કંપનો આવર્ત ગતિ છે પરંતુ સરળ આવર્ત ગતિ નથી. બહુપરમાણ્વીય અણુમાં દોલનની ઘણી કુદરતી આવૃત્તિઓ હોય છે,અને તેનું એકંદર કંપન એ અનેક અલગ-અલગ સરળ આવર્ત ગતિઓનું સંપાતપણું (superposition) છે.

Explore More

Similar Questions

એક કણ $S.H.M.$ માં એવી રીતે ગતિ કરે છે કે તેનો પ્રવેગ $a = -px$ છે,જ્યાં '$x$' એ સંતુલન સ્થિતિથી કણનું સ્થાનાંતર છે અને '$p$' એ અચળાંક છે. દોલનનો આવર્તકાળ કેટલો હશે?

અચળ ઝડપ સાથે ગતિ કરતા કણની વર્તુળાકાર ગતિ એ

ખોટું વિધાન પસંદ કરો.

$0.1 \ kg$ દળ ધરાવતો એક બિંદુવત કણ $0.1 \ m$ ના કંપનવિસ્તાર સાથે $S.H.M.$ કરે છે. જ્યારે કણ સરેરાશ સ્થાન (મધ્યમાન સ્થાન) માંથી પસાર થાય છે,ત્યારે તેની ગતિઊર્જા $8 \times 10^{-3} \ J$ છે. જો દોલનનો પ્રારંભિક કળા તફાવત $45^{\circ}$ હોય,તો આ કણનું ગતિનું સમીકરણ મેળવો.

Difficult
View Solution

આવર્ત ગતિ (periodic motion) એટલે શું? તેના ઉદાહરણો આપો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo