દૈનિક અનુભવમાં પ્રકાશના તરંગો કરતા ધ્વનિ તરંગોનું વિવર્તન (diffraction) વધુ સ્પષ્ટ કેમ હોય છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) વિવર્તન માટેની મુખ્ય શરત એ છે કે અવરોધ અથવા છિદ્રનું પરિમાણ $(d)$ એ તરંગની તરંગલંબાઈ $(\lambda)$ ના ક્રમનું હોવું જોઈએ, એટલે કે $\frac{\lambda}{d} \approx 1$.
દ્રશ્ય પ્રકાશ માટે, તરંગલંબાઈ $\lambda$ આશરે $6 \times 10^{-7} \,m$ હોય છે. આપણા દૈનિક જીવનમાં મોટાભાગના અવરોધો આના કરતા ઘણા મોટા હોય છે (દા.ત., $d \approx 10^{-1} \,m$ થી $1 \,m$), તેથી ગુણોત્તર $\frac{\lambda}{d}$ અત્યંત નાનો હોવાથી વિવર્તન નહિવત જણાય છે.
ધ્વનિ તરંગો માટે, શ્રાવ્ય આવૃત્તિનો વિસ્તાર $20 \,Hz$ થી $20,000 \,Hz$ છે. જો આપણે $332 \,Hz$ ની આવૃત્તિ અને ધ્વનિની ઝડપ $v = 332 \,m/s$ લઈએ, તો તરંગલંબાઈ $\lambda = \frac{v}{f} = \frac{332}{332} = 1 \,m$ મળે છે.
ધ્વનિની તરંગલંબાઈ $(1 \,m)$ એ દરવાજા કે બારી જેવા સામાન્ય અવરોધોના પરિમાણ સાથે સરખાવી શકાય તેવી હોવાથી, ગુણોત્તર $\frac{\lambda}{d}$ નોંધપાત્ર બને છે, જેના પરિણામે સ્પષ્ટ વિવર્તન જોવા મળે છે.
આથી જ, આપણે ખૂણાની પાછળથી આવતો અવાજ સાંભળી શકીએ છીએ, પરંતુ પ્રકાશ જોઈ શકતા નથી.

Explore More

Similar Questions

$a$ પહોળાઈ ધરાવતી સ્લિટને $650 \ nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એકરંગી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. જ્યારે પ્રથમ અધિકતમ $30^\circ$ ના વિવર્તનકોણે રચાય ત્યારે $a$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?

એક સ્લિટના વિવર્તન ભાતમાં પ્રથમ અને છઠ્ઠા ન્યૂનતમ વચ્ચેનું અંતર $0.5 \, mm$ છે. પડદો સ્લિટથી $0.5 \, m$ દૂર છે. જો વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $5000 \, \mathring{A}$ હોય,તો સ્લિટની પહોળાઈ ....... $mm$ થશે.

વિવર્તનની ઘટના ...... દ્વારા શોધવામાં આવી હતી.

વિવર્તન (Diffraction) ની વ્યાખ્યા આપો.

એક સ્લિટ દ્વારા થતા ફ્રોનહોફર વિવર્તનમાં,જો સ્લિટની પહોળાઈ $a$,તરંગલંબાઈ $\lambda$,અને લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $f$ હોય,તો કેન્દ્રીય મહત્તમની રેખીય પહોળાઈ કેટલી થાય?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo