$DNA$ અને $RNA$ ના ગુણધર્મો પર તુલનાત્મક નોંધ લખો.

(N/A) હર્ષે-ચેઝના પ્રયોગ પરથી તે એક સ્થાપિત તથ્ય બન્યું કે $DNA$ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
જોકે,ત્યારબાદ તે સ્પષ્ટ થયું કે કેટલાક વાયરસમાં $RNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે (દા.ત.,ટોબેકો મોઝેક વાયરસ,$QB$ બેક્ટેરિયોફેજ વગેરે).
આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરી શકે તેવા અણુએ નીચેના માપદંડો પૂર્ણ કરવા જોઈએ:
$(i)$ તે પોતાની પ્રતિકૃતિ (Replication) બનાવી શકતું હોવું જોઈએ.
$(ii)$ તે રાસાયણિક અને બંધારણીય રીતે સ્થાયી હોવું જોઈએ.
$(iii)$ તે ઉત્ક્રાંતિ માટે જરૂરી ધીમા ફેરફારો (ઉત્પરિવર્તન) માટે અવકાશ પૂરો પાડતું હોવું જોઈએ.
$(iv)$ તે 'મેન્ડેલિયન લક્ષણો' સ્વરૂપે પોતાની અભિવ્યક્તિ કરી શકતું હોવું જોઈએ.
આ જરૂરિયાતોની સરખામણી:
- બેઝ પેરિંગ અને પૂરકતાના નિયમને કારણે,બંને ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) પોતાની પ્રતિકૃતિ બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
- પ્રોટીન પ્રથમ માપદંડ પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે.
- સ્થિરતા: આનુવંશિક દ્રવ્ય એટલું સ્થાયી હોવું જોઈએ કે તે જીવનચક્રના વિવિધ તબક્કાઓ,ઉંમર કે શરીરવિજ્ઞાનમાં ફેરફાર સાથે બદલાય નહીં. ગ્રિફિથના પ્રયોગે દર્શાવ્યું કે ગરમી આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ ના ગુણધર્મોનો નાશ કરતી નથી.
- રાસાયણિક સ્થિરતા: $RNA$ માં દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ પર હાજર $2'-OH$ સમૂહ એક સક્રિય સમૂહ છે,જે $RNA$ ને અસ્થાયી અને સરળતાથી વિઘટન પામે તેવું બનાવે છે. $RNA$ ઉદ્દીપકીય પણ છે,તેથી તે વધુ સક્રિય છે.
- $DNA$ રાસાયણિક રીતે ઓછું સક્રિય અને $RNA$ ની તુલનામાં બંધારણીય રીતે વધુ સ્થાયી છે. યુરેસિલને બદલે થાઈમિનની હાજરી $DNA$ ને વધારાની સ્થિરતા આપે છે.
- ઉત્પરિવર્તન: $DNA$ અને $RNA$ બંને ઉત્પરિવર્તન પામી શકે છે. $RNA$ અસ્થાયી હોવાથી,તે ઝડપી દરે ઉત્પરિવર્તન પામે છે. પરિણામે,$RNA$ જીનોમ ધરાવતા વાયરસ ઝડપથી ઉત્ક્રાંતિ પામે છે.
- અભિવ્યક્તિ: $RNA$ સીધું પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે કોડ કરી શકે છે,જ્યારે $DNA$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે $RNA$ પર આધાર રાખે છે. પ્રોટીન સંશ્લેષણની મશીનરી $RNA$ ની આસપાસ વિકસિત થઈ છે.
નિષ્કર્ષ: બંને આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરી શકે છે,પરંતુ $DNA$ તેની સ્થિરતાને કારણે આનુવંશિક માહિતીના સંગ્રહ માટે પસંદ કરવામાં આવે છે,જ્યારે $RNA$ આનુવંશિક માહિતીના વહન માટે વધુ સારું છે.