$DNA$ ફિંગરપ્રિન્ટિંગ પર એક સમજૂતીત્મક નોંધ લખો.

(N/A) $DNA$ ફિંગરપ્રિન્ટિંગ એ કોઈપણ બે વ્યક્તિઓના $DNA$ અનુક્રમોની તુલના કરવાની એક ઝડપી પદ્ધતિ છે.
તેમાં $DNA$ અનુક્રમના ચોક્કસ પ્રદેશોમાં તફાવતો ઓળખવામાં આવે છે જેને પુનરાવર્તિત $DNA$ (repetitive $DNA$) કહેવાય છે,જ્યાં $DNA$ નો એક નાનો ટુકડો ઘણી વખત પુનરાવર્તિત થાય છે.
આ પુનરાવર્તિત અનુક્રમો ઘનતા ગ્રેડિયન્ટ સેન્ટ્રીફ્યુગેશન દરમિયાન મુખ્ય જિનોમિક $DNA$ થી અલગ શિખરો (peaks) તરીકે અલગ પડે છે. મુખ્ય $DNA$ એક મોટું શિખર બનાવે છે,જ્યારે નાના શિખરોને સેટેલાઇટ $DNA$ કહેવામાં આવે છે.
આ અનુક્રમો સામાન્ય રીતે પ્રોટીન માટે કોડિંગ કરતા નથી પરંતુ માનવ જિનોમનો મોટો ભાગ બનાવે છે. તેઓ ઉચ્ચ સ્તરની બહુરૂપતા (polymorphism) દર્શાવે છે,જે $DNA$ ફિંગરપ્રિન્ટિંગનો આધાર છે.
બહુરૂપતા (જનીનિક વિવિધતા) ઉત્પરિવર્તન (mutations) ને કારણે ઉદભવે છે. જો જનન કોષનું ઉત્પરિવર્તન વારસાગત હોય અને પ્રજનન ક્ષમતાને નુકસાન ન પહોંચાડે,તો તે વસ્તીમાં ફેલાઈ શકે છે.
$DNA$ બહુરૂપતાને માનવ વસ્તીમાં કોઈ સ્થાન (locus) પર $0.01$ કરતા વધુ આવૃત્તિ સાથે એક કરતા વધુ પ્રકાર (એલીલ) ની હાજરી તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
પદ્ધતિ: એલેક જેફ્રીસ દ્વારા વિકસિત,તે પ્રોબ તરીકે સેટેલાઇટ $DNA$ નો ઉપયોગ કરે છે,ખાસ કરીને વેરિયેબલ નંબર ઓફ ટેન્ડમ રિપીટ્સ $(VNTR)$.
આ પ્રક્રિયામાં નીચેના પગલાં શામેલ છે:
$(i)$ $DNA$ નું અલગીકરણ.
$(ii)$ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લીઝ દ્વારા $DNA$ નું પાચન.
$(iii)$ ઇલેક્ટ્રોફોરેસીસ દ્વારા $DNA$ ટુકડાઓનું અલગીકરણ.
$(iv)$ અલગ થયેલા $DNA$ ટુકડાઓને કૃત્રિમ પટલ (નાઈટ્રોસેલ્યુલોઝ અથવા નાયલોન) પર સ્થાનાંતરિત (બ્લોટિંગ) કરવા.
$(v)$ લેબલ થયેલ $VNTR$ પ્રોબનો ઉપયોગ કરીને હાઇબ્રિડાઇઝેશન.
$(vi)$ ઓટોરેડિયોગ્રાફી દ્વારા હાઇબ્રિડાઇઝ્ડ $DNA$ ટુકડાઓની શોધ.