પાતળા સ્તરની ક્રોમેટોગ્રાફી $(TLC)$ વિશે લખો.

(N/A) પાતળા સ્તરની ક્રોમેટોગ્રાફી $(TLC)$ એ અધિશોષણ ક્રોમેટોગ્રાફીનો એક પ્રકાર છે જેમાં મિશ્રણના ઘટકોનું અલગીકરણ અધિશોષકના પાતળા સ્તર પર કરવામાં આવે છે.
$TLC$ પ્લેટ: યોગ્ય કદની કાચની પ્લેટ પર અધિશોષક (જેમ કે સિલિકા જેલ અથવા એલ્યુમિના) નું પાતળું સ્તર (આશરે $0.2 \ mm$ જાડું) ફેલાવવામાં આવે છે. આ પ્લેટને પાતળા સ્તરની ક્રોમેટોગ્રાફી પ્લેટ અથવા ક્રોમેટોપ્લેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પદ્ધતિ:
$(i)$ જે મિશ્રણને અલગ કરવાનું હોય તેનું દ્રાવણ $TLC$ પ્લેટના એક છેડાથી આશરે $2 \ cm$ ઉપર એક નાના ટપકા તરીકે લગાવવામાં આવે છે.
$(ii)$ ત્યારબાદ કાચની પ્લેટને દ્રાવક (eluant) ધરાવતા બંધ પાત્રમાં મૂકવામાં આવે છે.
અવલોકન: જેમ જેમ દ્રાવક પ્લેટ પર ઉપર ચઢે છે,તેમ મિશ્રણના ઘટકો તેમના અધિશોષણના અંશના આધારે દ્રાવકની સાથે અલગ-અલગ અંતર સુધી ઉપર જાય છે અને અલગીકરણ થાય છે. મિશ્રણના દરેક ઘટકનું સાપેક્ષ અધિશોષણ તેના મંદન અવયવ (retardation factor) એટલે કે $R_{f}$ મૂલ્યના સંદર્ભમાં દર્શાવવામાં આવે છે.
$R_{f} = \frac{\text{પદાર્થ દ્વારા કાપેલું અંતર}}{\text{દ્રાવક દ્વારા કાપેલું અંતર}} = \frac{x}{y}$
જ્યાં:
$x = \text{આધાર રેખાથી પદાર્થ દ્વારા કાપેલું અંતર}$
$y = \text{આધાર રેખાથી દ્રાવક દ્વારા કાપેલું અંતર}$
નોંધ: મિશ્રણના દરેક ઘટકનું $R_{f}$ મૂલ્ય ચોક્કસ અને અલગ-અલગ હોય છે.