લુઈસના ખ્યાલની મર્યાદાઓ અને $VSEPR$ સિદ્ધાંતના મુખ્ય અભિધારણાઓ લખો.

લુઈસના ખ્યાલની મર્યાદાઓ: લુઈસનો ખ્યાલ અણુઓના આકારને સમજાવવામાં અસમર્થ છે.
વેલેન્સ શેલ ઈલેક્ટ્રોન પેર રિપલ્શન $(VSEPR)$ સિદ્ધાંત: આ સિદ્ધાંત સહસંયોજક અણુઓના આકારની આગાહી કરવા માટે એક સરળ પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે. સિડગવિક અને પોવેલે $1940$ માં પરમાણુઓના સંયોજકતા કોષમાં રહેલા ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મોના અપાકર્ષણ પર આધારિત એક સરળ સિદ્ધાંત પ્રસ્તાવિત કર્યો હતો.
$VSEPR$ સિદ્ધાંતની અભિધારણાઓ:
- અણુનો આકાર મધ્યસ્થ પરમાણુની આસપાસના સંયોજકતા કોષના ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મો (બંધિત અથવા અબંધિત) ની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
- સંયોજકતા કોષમાં રહેલા ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મો એકબીજાને અપાકર્ષે છે કારણ કે તેમના ઈલેક્ટ્રોન વાદળો ઋણ વીજભારિત હોય છે.
- આ ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મો અવકાશમાં એવી સ્થિતિમાં રહેવાનો પ્રયત્ન કરે છે કે જેથી અપાકર્ષણ ન્યૂનતમ થાય અને તેમની વચ્ચેનું અંતર મહત્તમ થાય.
- સંયોજકતા કોષને એક ગોળા તરીકે લેવામાં આવે છે જેમાં ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મો ગોળાકાર સપાટી પર એકબીજાથી મહત્તમ અંતરે ગોઠવાયેલા હોય છે.
- બહુબંધને એક જ ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ તરીકે ગણવામાં આવે છે અને બહુબંધના બે કે ત્રણ ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મોને એક જ 'સુપર પેર' તરીકે ગણવામાં આવે છે.
- જ્યાં બે કે તેથી વધુ સંસ્પંદન બંધારણો અણુનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે,ત્યાં $VSEPR$ મોડેલ કોઈપણ આવા બંધારણને લાગુ પડે છે.
- ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મોનું અપાકર્ષણ નીચેના ક્રમમાં ઘટે છે: $[Lone \ pair \ (lp) - Lone \ pair \ (lp)] > [Lone \ pair \ (lp) - Bond \ pair \ (bp)] > [Bond \ pair \ (bp) - Bond \ pair \ (bp)]$