સહ-પ્રભુતા (Co-dominance) પર ટૂંકી નોંધ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સહ-પ્રભુતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં બે કારકો (alleles) જ્યારે સજીવમાં સાથે હાજર હોય ત્યારે તેઓ સ્વતંત્ર રીતે પોતાની અભિવ્યક્તિ દર્શાવે છે.
બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, આ એક એવી ઘટના છે જેમાં સંતતિ બંને પિતૃઓ સાથે સામ્યતા દર્શાવે છે, દા.ત. મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિર જૂથ.
$ABO$ રુધિર જૂથો જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
રક્તકણોની કોષરસ સ્તર પર શર્કરાના પોલિમર હોય છે જે તેની સપાટી પરથી બહાર નીકળે છે અને શર્કરાનો પ્રકાર જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
જનીન $I$ ના ત્રણ કારકો છે: $I^{A}$, $I^{B}$ અને $i$.
કારકો $I^{A}$ અને $I^{B}$ શર્કરાનું થોડું અલગ સ્વરૂપ ઉત્પન્ન કરે છે, જ્યારે કારક $i$ કોઈ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
મનુષ્યોમાં, દરેક વ્યક્તિ પાસે $I$ જનીનના ત્રણ કારકોમાંથી કોઈપણ બે કારકો હોય છે.
$I^{A}$ અને $I^{B}$ એ $i$ પર સંપૂર્ણ પ્રભાવી છે.
જ્યારે $I^{B}$ અને $i$ હાજર હોય, ત્યારે માત્ર $I^{B}$ જ અભિવ્યક્ત થાય છે (કારણ કે $i$ પાસે કોઈ શર્કરા નથી); $I^{A}$ અને $i$ ના કિસ્સામાં પણ આવું જ છે.
પરંતુ જ્યારે $I^{A}$ અને $I^{B}$ સાથે હાજર હોય, ત્યારે તેઓ બંને પોતપોતાના પ્રકારની શર્કરા વ્યક્ત કરે છે; આ સહ-પ્રભુતાને કારણે છે.
તેથી, રક્તકણોમાં $A$ અને $B$ બંને પ્રકારની શર્કરા હોય છે.
ત્રણ અલગ-અલગ પ્રકારના કારકો હોવાથી, છ અલગ-અલગ સંયોજનો શક્ય છે.
આમ, માનવ $ABO$ રુધિર જૂથોના કુલ છ અલગ-અલગ જનીન પ્રકારો (genotypes) નીચેના કોષ્ટકમાં આપ્યા મુજબ જોવા મળે છે:
કોષ્ટક: માનવ વસ્તીમાં રુધિર જૂથોનો આનુવંશિક આધાર
$\text{પિતૃ } 1 \text{ માંથી કારક}$$\text{પિતૃ } 2 \text{ માંથી કારક}$$\text{સંતતિનું જનીન પ્રકાર}$$\text{સંતતિનું રુધિર જૂથ}$
$I^{A}$$I^{A}$$I^{A} I^{A}$$A$
$I^{A}$$I^{B}$$I^{A} I^{B}$$AB$
$I^{A}$$i$$I^{A} i$$A$
$I^{B}$$I^{A}$$I^{A} I^{B}$$AB$
$I^{B}$$I^{B}$$I^{B} I^{B}$$B$
$I^{B}$$i$$I^{B} i$$B$
$i$$i$$i i$$O$

Explore More

Similar Questions

$MN$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિ શેના કારણે જોવા મળે છે?

કયા પ્રકારના સંકરણમાં $F_1$ પેઢી બંને પિતૃઓ જેવી દેખાય છે?

જે જનીન પ્રકારો (Alleles) સ્વતંત્ર અસર દર્શાવે છે તેને શું કહેવામાં આવે છે?

આ તમામ મેન્ડલના નિયમોનું પાલન કરે છે સિવાય કે:

જ્યારે કાબરચિતરા (રોન) રંગની ગાયનું સફેદ બળદ સાથે સંકરણ કરાવવામાં આવે ત્યારે ઉત્પન્ન થતી સંતતિનો સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર શું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo